على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

606

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

بشخصه ( be - caxseh ) م ف . پ . خودش و به خودى خود . بشخوار ( becx r ) ا . پ . سؤر يعنى بازماندهء آب در ظرفى كه از آن آب خورده باشند . بشخودن ( becxudan ) ف م . پ . بشخاييدن . و خراشيدن به ناخن و جز آن . بشخوده ( becxude ) ص . پ . خراشيده . و خراشيده شدهء به ناخن . و فراخ‌شده و پهن گشته . و پايمال گرديده . بشخور ( becxor ) ا . پ . مر . بشخوار . بشخيدن ( bacxidan ) ف ل . پ . درخشيدن . و ف م . افشاندن . و دزديدن . بشدت ( be - ceddat ) م ف . پ . بنهايت و زياده از حد . و به زور و جبرا . و به قوت و به سختى . بشر ( bacr ) م . ع . بشره بشرا و بشورا ( از باب نصر ) : مژده داد او را . و نيز بشر : روى پوست برداشتن . و بريدن موى بروت تا آنكه بشره ظاهر گردد . و خوردن ملخ همه رستنى زمين را . و جماع كردن . و بشرته بمولود : مژده دادم او را بمولود . بشر ( becr ) ا . ع . گشاده‌روئى . و روى مردم يق فلان حسن البشر . و وادى كه در آن تره‌هاى نيكو رويد . و از اعلام است . و ا خ . موضعى . و كوهى بجزيره . و آبى مر تغلب را . بشر ( bacar ) ا . ع . مردم - مذكر و مؤنث و واحد و جمع در وى يكسان است و قد يثنى و يجمع و يقال بشران و ابشار - و روى پوست . مردم و غير آن . بشرة ( bacarat ) يكى . ج : ابشار . و ابو البشر ا خ . : آدم عليه السلام . و ابو البشر عبد الاخر : محدثى است . و ابو البشر پهلوان يزدى : دجال . بشرة ( bacarat ) ا . ع . واحد بشر . و بشرة الارض : روئيدگى زمين يق ما احسن بشرتها . بشرة ( becarat ) ا خ . ع . نام جاريه‌اى . و نام اسبى . بشر حافى ( bocre - h fi ) ا . پ . يكى از اوليا كه برهنه پاى مىگشت . به شرط ( be - cart ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - با عهد و پيمان . بشرود ( bacrud ) ا خ . ع . شهرى در مصر . بشرونتن ( bacrunetan ) ف م . پ . - بلغت زند پرستيدن . بشره ( bacare ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - روى پوست آدمى و جز آن . و قشر بيرون پوست - و قشر درونى را ادمه گويند . بشرى ( bocr ) ا خ . ع . نام مردى - و هو لا ينصرف - وا . مژده قوله تعالى يا بُشْرى هذا غُلامٌ و در تثنيه يا بشريى گويند . بشرى ( bocr ) م . ع . مژده دادن ( و الفعل من نصر ) . بشرى ( bacar ) ا خ . ع . دهى در مكه بنخلهء شاميه . بشرى ( bocar ) ا خ . ع . دهى در شام . بشرى ( bacari ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - انسانى و هر چيز منسوب و متعلق به بشر . و ضعف بشرى : ضعف انسانى و عقول بشرى : دانشهاى انسانى . بشريت ( bacariyyat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - انسانيت . و طبع بشريت : طبيعت و خوى انسانى و سرشت انسانى . بشستن ( becestan ) ف ل . پ . نشستن - نقيض ايستادن . بشستن ( becostan ) ف م . پ . شستن و پاكيزه كردن . بشع ( baca ' ) م . ع . بشع بشعا و بشاعة مر . بشاعة . بشع ( bace ' ) ا . ص . ع . طعام بدمزهء حلق‌سوز و ص . كسى كه چنين طعامى خورده . و آنكه از دهنش بوى بد آيد از ناكردن خلال و مسواك و بدخو . و ناكس . و بدنفس . و ترش‌روى چين بجبين . بشعة ( baceat ) ص . ع . خشبة بشعة : چوب بسيار گره . و مؤنث بشع ( bace ' ) در همهء معانى . بشغ ( bacq ) ا . ع . باران نرم و ضعيف كه روان نگردد . بشغ ( bacq ) م . ع . بشغت الارض بشغا ( مجهولا ) ( از باب فتح ) : باران نرم و ضعيف باريده شد بر آن زمين . و بشغت السماء ( معلوما ) : باران نرم و ضعيف باريد آسمان . بشغة ( bacqat ) ا . ع . باران نرم و ضعيف كه روان نگردد . بشغره ( bacqare ) ص . پ . ساخته و پرداخته شده و انجام داده شده . بشق ( bacq ) م . ع . بشقه بالعصا بشقا ( از باب سمع و ضرب ) : زد او را بعصا . و بشق فلان : تيز نگريست فلان . و در حديث استسقا : بشق المسافر و منع الطريق يعنى بازماند مسافر يا بند گرديد . يا ملول شد . و يا عاجز گرديد از سفر از بسيارى باران چنان كه باشه در باران از پريدن يا شكار كردن عاجز ماند . و يا آنكه صواب نشق با نون يا لثق با لام و ثاء مثلثه است . بشقاب ( bocq b ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - ظرف غذاخورى پهن و گرد و كم عمق مانند