على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

605

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

سودگى و سوده‌شدگى دست و يا عضوى بر عضو ديگر . و هر چيز طلاكوب و نقره‌كوب . و پايبند و زنجيرپاى . و ص . گرفتار و اسير و محبوس . و مانده و خسته و افكار . بشار ( boc r ) ا . ع . مردم فرومايه . بشار ( bacc r ) ا . خ . ع . از اعلام است . بشارة ( bac rat ) ا . ع . خوب‌روئى و جمال . بشارة ( bac rat ) م . ع . بشربه بشارة و بشورا ( از باب سمع و ضرب ) : مسرور شد به او . بشارة ( bec rat ) و ( boc rat ) ا . ع . مژدگانى و خبرخوش . بشارة ( bec rat ) ا . خ . ع . از اعلام است . بشارة ( bac rat ) و ( bec rat ) و ( boc rat ) ا . پ . مژده - و چون در خير باشد بطور مطلق گويند و اگر در شر باشد آن را مقيد كنند . بشارة ( boc rat ) ا . ع . تراشهء پوست . بشارت ( bec rat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مژده و خبر خوش . و خواب خوش . و بشارت كردن و يا بشارت دادن ف م . : مژده دادن و خبر خوش دادن . بشارت‌رس ( bec rat - ras ) و بشارت‌رسان ( bec rat - ras n ) ا . پ . خبرخوش آورنده مانند قاصد و مكتوب . بشارت‌كشان ( bec rat - kac n ) ا . پ . مژده رساننده . بشاسب ( boc sb ) ا . پ . بوشاسب و خواب . بشاش ( bacc c ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - كسى كه داراى خوشروئى و شادمانى بسيار باشد . و هميشه خندان . بشاشة ( bac cat ) ا . پ . خوشروئى و شادمانى . بشاشة ( bac cat ) م . ع . بش بشا و بشاشة . مر . بش ( bacc ) . بشاشت ( bac cat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تازه‌روئى و خوب‌روئى و شادمانى . بشاشى ( bacc ci ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خوشروئى و شادمانى بسيار . و هميشه خندانى . و بشاشت . بشاع ( bac ' ) ا . ع . گوشت و يا چيز ديگرى كه ناگوارد مىكند معده را و موافقت نمىكند عقل را . بشاعة ( bac at ) م . ع . بشع الرجل بشعا و بشاعة ( از باب سمع ) : ناخوش شد آن مرد از خوردن طعام و بدمزه و بدبوى گرديدن دهن از ناكردن خلال و مسواك . و بشع الوادى : لب ريز آب گرديد آن رودبار . و بشع بالامر . عاجز و تنگ شد به آن كار . و نيز بشاعة : بىمزه شدن . بشاك ( bacc k ) ص . ع . بسيار دروغ‌گوى . بشام ( bac m ) ا . ع . درختى خوش‌بو كه از چوب آن مسواك سازند و برگش موى را سياه كند . بشامة ( bac mat ) ا . ع . واحد بشام . و ا خ . نام دو نفر شاعر . بشاورد ( boc vard ) ا . پ . زمين ناهموار . بشاير ( bac yer ) و بشائر ( bac er ) ع . ج بشيرة . بشبش ( bacbac ) و ( bocboc ) ا . پ . برگ حنظل . بشبق ( bacbaq ) و بشبه ( bacbe ) ا خ . پ . قريه‌اى از قراى مرو . بشبيون ( bacbayun ) و ( bacbiun ) ص . پ . فربه و سمين . بشپول ( becpovl ) ا . پ . پريشانى و پراكندگى . و ص . پراكنده شده . و پراكنده‌كننده . بشپوليدن ( becpovlidan ) ف م . پ . پراكنده كردن و پريشان كردن . بشت ( boct ) ا خ . پ . ولايتى در خراسان كه بست گويند . بشتاب ! ( bect b ) پ . كلمهء امر يعنى تعجيل كن و زود باش . بشتاب ( be - cet b ) م ف . پ . بتعجيل و به زودى و بدون درنگى . بشتالم ( bect lam ) و بشتام ( bect m ) ا . پ . طفيلى و پيك . بشتر ( bactar ) ا خ . پ . ميكائيل عليه السلام . و فرشتهء موكل بر باران و نباتات و نيز ا . ابر را نامند . بشتر ( boctar ) شرا و جوشش و دميدگى كه بر بدن و اندام آدمى بهم رسد . بشترغ ( bactoraq ) و ( bactorq ) ا . پ . اسپرك و خوشهء خرما و خوشهء انگور . بشترم ( boctoram ) و ( boctorm ) و ( bocteram ) ا . پ . جوشش و دميدگى با خارش كه در اعضاى آدمى بهم رسد و بشره را سرخ سازد . بشتره ( boctare ) ا . پ . مر . بشنژه . بشترى ( boctari ) ص . پ . منسوب به بشتر يعنى كسى كه مبتلا به بشتر شده باشد . بشتك ( bactok ) و ( bactak ) و ( boctak ) ا . پ . مرتبان و خمرهء كوچك . بشجير ( bocjir ) ا . پ . درخت نبع كه از چوب آن كمان سازند . بشخانة ( bacx nat ) ا . ع . - معرب پيشخانه - كرياس و جلوخان . بشخاييدن ( becx yidan ) ف م . پ . خراشيدن به ناخن و جز آن . بشخشم ( becaxcam ) ا . پ . لغزش و سقوط .