على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

598

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

بسء ( bas ' ) م . ع . بسأ بالامر بسأ و بسوء ( از باب فتح و سمع ) : خوگر شد به آن . و تهاون نمود آن را . بسء ( bas ' ) و ( basa ' ) م . ع . بسابه بسأ و بسا و بساء و بسوء ( از باب سمع و فتح ) : انس گرفت و آرام يافت به آن . بسا ( bas ) م ف . پ . بسيار . و چند . و چندى . و اى بس . و واى . بسا ( bas ) ا خ . پ . نام شهرى در فارس كه فسا نيز گويند . بساء ( bas ' ) م . ع . بسأ بسأ و بسا و بساء . مر . بسء ( bas ' ) . بسا بزرگ ( bas - bozorg ) ص . پ . بسيار نجيب و بزرگوار . بسابس ( bas bes ) ع . ج بسبس . و الترهات البسابس ( بتركيب وضعى ) و الترهات البسابس ( بتركيب اضافى ) بمعنى اباطيل است . بساتون ( bas tun ) و بساتين ( bas tin ) ع . ج بستان . بساتينى ( bas tiniy ) ا . ع . باغبان . بساتينية ( bas tiniyat ) ج ا . ع . باغبانان . بساج ( bas j ) و بساخ ( bas x ) ا . پ . تباهى و بدى و فساد . و آفت و آسيب . بسادست ( bas - dast ) ا . پ . بيعانه و پول پيشكى . بسار ( bes r ) ع : ج بسر ( bosr ) . بسارة ( bes rat ) ا . ع . برسات و آن بارانى است كه در ايامى پى هم بر ملك هند و سند بارد و يك ساعت منقطع نگردد . بسار دادن ( bes r - d dan ) و ( bas r - d dan ) و بساردن ( bes rdan ) و ( bas rdan ) ف م . پ . قلبه راندن و شخم كردن : و بيل زدن و هموار كردن زمين شخم كرده را . بسارده ( bas rde ) ا . پ . زمينى كه جهت كاشتن چيزى آب داده باشند . بسارده ( bes rde ) ا . م . پ . شخم‌شده . بساروب ( bas - rovb ) ا . پ . خوشه چينى پس از درو كردن . بساره ( bas re ) و ( bes re ) ا . پ . ايوان و صفه . و بارگاه . بساز ( bes z ) م ف . پ . روز . بساس ( bas s ) ا . پ . طول و درازى . بساسة ( bass sat ) ا خ . ع . نام مكهء معظمه زادها اللّه شرفا . بساسيرى ( bas siri ) ا خ . ع . معرب بساشيرى - نام يكى از امراى عباسى كه از اهالى بساى فارس بوده . بساط ( bas t ) ا . ع . ديگ كلان . و زمين هموار فراخ . بساط ( bas t ) و ( bes t ) ا . ع . زمين فراخ . بساط ( bes t ) ا . ع . گستردنى . ج : بسط ( bosot ) . و برگ درخت سمر كه زير آن چادرى گسترده برگرفته باشند . بساط ( bes t ) و ( bos t ) ع . ج بسط ( best ) و ( bost ) و ( bosot ) . بساط ( bes t ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فرش . و هر چيز گستردنى . و عرصهء شطرنج . و فراخى ميدان . و متاع و سرمايه . و دستگاه . و سفرهء چرمين . و بساط خاك : زمين . و بساط شطرنج : تختهء مربعى كه در وى آن مهره‌هاى شطرنج را مىچينند . و بساط فلك : كرهء زمين . و بساط كون و مكان : سطح كرهء زمين و تمام دنيا و گيتى و همهء عالم . و بساط مقراضى : بساطى منقش كه آن را با مقراض بريده و بطرح دوخته باشند . و بساط ساختن از رخسار ف ل . : سر به سجده گذاشتن . و بمراقبه رفتن . و بساط انداختن و افگندن و كشيدن و آراستن و گستردن : فرش انداختن . و افگندن و كشيدن و آراستن و گستردن . بساط آراى ( bes t - r y ) ص . پ . آنكه مكان عزت و احترام را متصرف بود . بساطة ( bas tat ) م . ع . بسط بساطة ( از باب كرم ) : فراخ زبان گرديد و بىپروا سخن گفت . بساطت ( bas tat ) ا . ع . - مأخوذ از تازى - سادگى . و چگونگى جسم مفرد . بساطى ( bes ti ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خرده‌فروش و خرازىفروش . بساق ( bes q ) ع . ج بسقة ( basqat ) . بساق ( bos q ) ا . ع . خدو و ا خ . ع . كوهى به عرفات . و شهرى بحجاز . بساك ( bas k ) ا . پ . تاجى كه از گلها و رياحين و برگ مورد سازند و در روز عيد و يا دامادى بر سر كسى نهند . بسال ( bas l ) و بسالة ( bas lat ) م . ع . بسل بسالا و بسالة ( از باب كرم ) : شجاع و دلير گرديد . بسالت ( bas lat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شجاعت و دلاورى و بىپروائى . بساله كردن ( bas le - kardan ) ف م . پ . سودن و صلايه كردن . بسام ( bass m ) ص . ع . رجل بسام : مرد بسيار تبسم‌كننده . بسام ( bass m ) و بسامة ( bass mat ) ا . خ . ع . از اعلام است . بسامان ( be - s m n ) ص و م ف . پ . نيك و خوب و راست . و خوش حالت و آسوده خاطر . بسان ( be - s n ) م ف . پ . مانند و مثل . بسانائيدن ( bas n idan ) ف م . پ . بسانيدن كنانيدن و مشروب كردن فرمودن بسانج ( bas nej ) ا . پ . نام گياهى