على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
595
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
اوليا كه ابو النجاش ظهير الدين عبد الرحمن بزغش باشد . بزغشيه ( bozqociye ) ج ا . پ . طايفهاى منسوب به بزغش . بزغم ( bazqam ) ا . پ . يك نوع درخت خاردارى و مغيلان . بزغمه ( bazaqme ) و ( bazaqame ) ا . پ . طلحب و بزغسمه . بزغنج ( bozqonj ) و بزغند ( bozqond ) ا . پ . چيزى است مانند مازو عفص كه بدآن پوست را دباغت كنند و از درخت پسته حاصل مىشود و نوعا درخت پسته يك سال پسته بار آورد و يك سال بزغنج . بزغه ( bazqe ) ا . پ . چوبى كه شاخهء انگور را بر آن اندازند تا به زمين نرسد . بزغه ( bazaqe ) ا . پ . چلپاسه . بزغه ( bozqe ) ا . پ . دهره و تبر كه عبارت از حربهايست دستهدار و سرش مانند داس و مردم دار المرز درخت را بدان اندازند . بزفل ( bazfal ) و بزقل ( bazqal ) ا . پ . كرم گل سرخ . بزفند ( bazfand ) ص . پ . تنبل و كاهل و سست و ناتوان . بزق ( bazq ) م . ع . بزق بزقا ( از باب نصر ) : خدو انداخت . و بزقت الشمس : روشن شد آفتاب . و بزق الارض : تخم ريخت در آن زمين . بزق ( bazaq ) ا . پ . وزغ و غوك . و نام گياهى . بزقدم ( boz - qadam ) ص پ . جبان و ترسو و بزدل . و شخص پست و حقير و فرومايه . و ناتوان و عاجز . بزك ( bozak ) ا . پ . پرندهاى سياه رنگ كه منقار درازى دارد و بيشتر بر كنار آبها و گاه بر سر درخت نشيند و آواز بلند كند . بزك ( bazak ) ا . پ . نوعى از سرخس كه در جاهاى مرطوب رويد . بزكى ( bazak ) ا . ع . شتاب روى . بزگله ( boz - gale ) ا ج . پ . گلهء بزخواه وحشى و خواه اهلى باشد . بزل ( bazl ) ا . ع . سختى و شدت يق امر ذو بزل اى ذو شدة . بزل ( bazl ) م . ع . بزل الشيئ بزلا ( از باب نصر ) : شكافت آن چيز را . و بزل فلان الخمر و غيرها : درآوند شراب و جز آن سوراخ كرده برآورد آن را . و بزل الشراب : پالود آن شراب را . و بزل الامر : يك سو كرد كار را . و كذلك بزل الراى و بزل ناب البعير بزلا و بزولا : برآمد دندان نيش شتر . بزل ( bozl ) ا . ع . گوسپند ماده . بزل ( bozl ) و ( bezol ) ع . ج . بزول . بزل ( bozzal ) و ( bozol ) و ( bezl ) ج بازل . بزلاء ( bazl ' ) ا . ع . بلاى بزرگ . و كار هاى سخت . و رأى نيكو . و فلان نهاض ببزلاء : فلان كسيست كه به كارهاى بزرگ قيام مىكند . و ص . حظة بزلاء : حظى كه فاصل حق و باطل باشد . بزله ( bazle ) ا . پ . سخن شيرين و نيكو و زيبا . و لطيفه . و بزله گفتن ف ل . : سخن شيرين گفتن . و لطيفه گفتن . بزم ( bazm ) ا . پ . عيش . و مجلس شراب و طرب و مهمانى . و ضيافت . و محفل و انجمن و مجلس انس . و خيمه و سراپرده . بزم ( bazm ) ا . ع . عزيمت بر كارى . و سخن درشت . بزم ( bazm ) م . ع . بزم عليه بزما ( از باب ضرب و نصر ) : گزيد وى را بدندان پيشين . و بزم الناقة : دوشيد شتر را به انگشت سبابه و انگشت نر و بزم فلانا ثوبه : ربود جامهء فلان را . و بزم بالحمل : برداشت بار را . و بزم على الامر : عزيمت كرد بر آن كار . و بزم القول : سخن درشت گفت . و بزم الشيئ : شكست آن چيز را . و بزم الوتر : گرفت آن زه را بانگشت سبابه و انگشت نر سپس ول كرد آن را . بز ماده ( boze - m de ) ا . پ . مادينهء از بز . بزمآرا ( bazm - r ) و بزمآراى ( bazm - r y ) ص . پ . آنكه مجلس عيش و مهمانى را آرايش مىكند . بزمافزون ( bazm - afzun ) ا خ . پ . نام زنى . به زمان ( bazm n ) و ( bozm n ) ا . پ . ميل و خواهش . و ص . مست و اندوهگين . بزماورد ( bazm - vard ) ا . پ . يك نوع خوردنى است از گوشت پخته و خاگينه و تره كه در نان تنگ پيچند و مانند نواله سازند و با كارد بريده خورند . بزمايون ( bazm yun ) ا خ . پ . گاوى كه فريدون را شير مىداد . بزمة ( bazmat ) ا . ع . يك بار خوردن . و وزن سى درم . بزمجه ( boz - maje ) و بزمچه ( boz - mace ) ا . پ . بزغه و چلپاسه . بزمخة ( bazmaxat ) م . ع . بزمخ بزمخة : تكبر كرد . بزمساز ( bazm - s z ) ا . پ . تهيهكنندهء مهمانى . و تهيه كرده شده براى مهمانى . بزمگاه ( bazm - g h ) و بزمگه ( bazm - gah ) ا . پ . جاى بزم و مجلس عيش و طرب و شادى و ضيافت خانه . و ا خ . نام كتابى در مقامات صوفيه . و بزمگاه بلاغت ا . ميدان فصاحت و محل مباحثه و سخنورى و مكالمه . بزمونه ( bazmune ) ا . پ . نام روز