على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
195
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
درخت جهت پيرايش . ازغاب ( ezq b ) م . ع . ازغب الكرم ازغابا : برگ آوردن گرفت درخت رز پس از سيرابى و پس از جارى شدن آب در آن . ازغاد ( ezq d ) م . ع . ازغده ازغادا : شير داد او را . ازغار ( ezq r ) ص . پ . خوار و ذليل و فرومايه . ازغاف ( azq f ) ع . ج زغفة . ازغال ( ezq l ) م . ع . بول انداختن شتر دفعة دفعة . و ريختن آب و مانند آن . و دانه دادن مرغ بچهء خود را . و خون بيرون جهانيدن زخم از جراحت . و ازغل لى زغلة من اناءك : چيزى بده و بريز . ازغان ( ezq n ) ع . ج وزغة . ازغب ( azqab ) ص . ع . زغبدار . ( مر . زغب ) وا . انجير بزرك و خيار كوچك زغبدار . و اسب ابلق . و كوهى كه سپيدى آن بسياهى آميخته باشد . و شتر خاكسترگون . ج : زغب . ازغباب ( ezqeb b ) م . ع . ازغب الفرخ ازغبابا : موى ريزهء زرد برآورد چوزه . ازغچ ( azqec ) ا . پ . عشقه و گياهى كه بر درخت پيچد . ازغيباب ( ezqib b ) م . ع . ازغاب الفرخ ازغيبابا : موى ريزهء زرد برآورد چوزه . ازف ( azaf ) ا . ع . تنگدستى و احتياج و فقر . و سختى و تنگى . ازف ( azaf ) م . ع . ازف الشيى ازفا و ازوفا : ( از باب سمع ) : گم گشت آن چيز . و ازف الرجل : بشتافت آن مرد . و ازف الترحل : نزديك رسيد وقت كوچ قوله تعالى أَزِفَتِ الْآزِفَةُ : نزديك رسيد قيامت . و ازف الجرح . ( از باب سمع و ضرب و كرم ) : مندمل شد جراحت . ازف ( azaff ) ص . ع . هيق ازف اى بين الزفف : شترمرغ نر بسيار زف بهم پيچيده . ازفاء ( ezf ' ) م . ع . ازفاه ازفاء : نقل كرد آن را از جائى بجاى ديگر . ازفار ( azf r ) ع . ج زهفر . ازفاف ( ezf f ) م . ع . فرستادن عروس بخانهء شوى . و شتاب رفتن شترمرغ و تيز رفتن آن . و شروع كردن آن در دويدن . و ازفه : برانگيخت آن را بر شتاب و بشتاب راند . ازفر ( azfar ) ص . ع . اسب بزرگ پهلو . ج : زفر . ازفل ( azfal ) ا . ع . خشم و تيزى . ازفلة ( azfalat ) ا . ع . جماعت و جاءوا ازفلة او بازفلتهم يعنى آمدند همه . ازفلة ( ezfallat ) ا . ع . سبكى عقل . ازفلى ( azfali ) ا ج . ع . جماعت از هر چيزى . ازفنداك ( azfand k ) ا . پ . آزفنداك و قوس قزح . ازفى ( azf ) ا . ع . سرعت . و نشاط . ازق ( azq ) و ( azaq ) م . ع . ازق صدره ازقا و ازقا ( از باب سمع و ضرب ) : تنگ شد سينهء آن . و غمگين گرديد . و تنگ آمد در جنگ . ازق ( azaq ) ا . ع . تنگى . ازقاق ( azq q ) ع . ج زقّ . ازقام ( ezq m ) م . ع . ازقمته ازقاما : فرو خورانيدم او را . و فرو خورانيدم او را زقوم . ازقان ( ezq n ) م . ع . ازقنت فلانا : يارى دادم فلان را در برداشتن بار . ازقة ( azeqqat ) ع . ج زقاق . ازكاء ( ezk ' ) م . ع . گواليدن . و پاكيزه گردانيدن . ازكات ( ezk t ) م . ع . پر كردن مشك . و به ياد دادن حديث مر كسى را يق ازكته الحديث . و ازكتت المراة : بچه زاد آن زن . از كار دور ( az - k r - dur ) ص . پ . بيكار و نالايق . و اوباش . از كاره ( az - knre ) م ف . پ . ياد . و ياد گذشته . و از كاره نمودن ف م . : غور كردن . و ياد نمودن . و تاريخ نوشتن . ازكاك ( ezk k ) م . ع . ازك على الشيى ازكاكا : اصرار كرد بر آن چيز . و ستيهيد و چيره شد بر آن . و ازك ببوله : بازداشت كميز خود را . ازكام ( ezk m ) م . ع . مبتلا بزكام گردانيدن كسى را يق ازكمه الله فهو مزكوم . ازكان ( ezk n ) م . ع . به گمان چيزى گفتن و راست برآمدن آن . و ازكنه : دانست آن را و دريافت . و آگاه گردانيد آن را يق ازكتنه اياه حتى زكنه اى اعلمته فعلم . ازكن ( azkan ) ص . ع . زيركتر و داناتر و فهيمتر المثل : هو ازكن من اياس . ازكى ( azk ) ص . ع . پاكيزهتر . و پارساتر . و بسيار زيرك و هوشيار . ازكياء ( azki ) ع . ج زكىّ . ازگات ( azg t ) ص . پ . بدكار و بد عمل . و شرير و مفسد و تباه . ازگل ( ozgol ) ا خ . پ . دهكدهاى از دهات شميران رى واقع در دامنهء كوه البرز . ازگل ( azgel ) و ازگيل ( azgeyl ) ا . پ . يك قسم ميوه كه داراى چندين هسته است و شيرين و كمى گس مىباشد . ازل ( azl ) ا . ع . سختى و محنت . و درماندگى