على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

180

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

اركاح ( ark h ) ا . ع . خانهء رهبانان . و ج ره كح . اركاح ( erk h ) م . ع . اركح اركاحا : اعتماد كرد و تكيه نمود . و اركحه اركاحا : تكيه داد آن را بسوى آن . و مضطر گردانيد آن را به آن . اركاز ( erk z ) م . ع . اركز الرجل اركازا : يافت آن مرد ركاز را در زمين . و اركز المعدن : صاحب ركاز گرديدكان . مر . ركاز . اركاس ( erk s ) م . ع . به سپسايگى برگردانيدن قوله تعالى وَ اللَّهُ أَرْكَسَهُمْ بِما كَسَبُوا يعنى رد كرد ايشان را خداى بسوى كفرشان . و اركست الجارية : برآمدن گرفت پستان آن دخترك . اركاض ( erk z ) م . ع اركضت المراة اركاضا : بزرگ شد بچه در شكم آن زن و جنبيد و لگد زد . اركاك ( ark k ) ع . ج ركّ و ركّ . اركاك ( erk k ) ا . ع . ژاله و باران نرم‌ريزه . اركاك ( erk k ) م . ع . اركت السماء اركاكا : باران ريزه باريد . و اركت الارض ( مجهولا ) : باران ريزه رسيده شد آن زمين . اركان ( ark n ) ع . ج ركن . اركان ( ark n ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هر چيز كه موجب ثبات و پايدارى چيزى گردد . و بزرگان و سران . و ج ركن . و اركان دولت بزرگان و سران دولت و وزرا و امرا . اركب ( arkab ) ص . ع . مرد كلان زانو . و بعير اركب : شترى كه يك زانوى وى بزرگتر از ديگرى باشد . اركب ( arkob ) ع . ج ركب . اركة ( arekat ) ص . ع . شترى كه از خوردن اراك به درد شكم مبتلا گردد . ج : اراكى ( r k ) و ارض اركة : زمين اراكناك . اركد ( arkad ) ص . ع . منقط و لكه‌دار . اركوب ( orkub ) ا ج . ع . شتر سوارانى كه زيادتر از ركب باشند . اركون ( arkun ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - رئيس و حاكم . اركون ( orkun ) ا . ع . كشاورز بزرگ و رئيس ده . اركونتن ( arkuntan ) ا . پ . بلغت زند عطا و بخشش و انعام . اركونتن ( arkuntan ) ف م . پ . بلغت زند بخشيدن و عطا كردن . اركى ( ark ) ص . ع . سبك و خوار . و هذا الامر اركى من ذاك : اين كار سست‌تر و ضعيف‌تر است از آن كار . اركيا ( arki ) ا . پ . به لغت زند جوى آب و نهر . و رودخانه . ارگ ( arg ) ا . پ . قلعهء كوچكى كه در ميان قلعهء بزرگ سازند . و ا خ . نام قلعه و حصارى در سيستان . ارگ ( org ) ا . پ . - مأخوذ از فرانسه - يك قسم سازى كه مىنوازند . ارگ ( arag ) ا . پ . ريسمانى كه بر درخت آويزند و در ميان آن نشسته در هوا آيند و روند كنند . ارگ ( orog ) و ( arag ) ا . پ . ريسمانى كه بر پاى ستور در علف‌زارها ببندند تا بچرد . ارگجه ( argaje ) ا . پ . - مأخوذ از هندى - نوعى از خوشبوى . ارگلى ( argali ) ا . پ . گوسپند دشتى و ارغالى . ارگنج ( organj ) ا خ . پ . نام شهرى از ولايت خراسان در سرحد ماوراء النهر . ارگوس ( argus ) ا خ . پ . نام يكى از خلفاى اسكندر مقدونيائى . ارل ( orol ) ا خ . ع . نام كوهى . و نام موضعى در عربستان . و نام قلعه‌اى در اسپانيا . ارلاد ( arl d ) م ف . پ . هرگز و اصلا و قطعا . ارلاس ( arl s ) ا . پ . عقل فلك عطارد . ارلة ( orlat ) ا . ع . غلاف سر نره كه در ختنه بريده مىشود . ارم ( arm ) ا . پ . بازو يعنى از آرنج تا كتف . ارم ( arm ) م . ع . ارم ما على المائدة ارما ( از باب ضرب ) : خورد آنچه در خوان بود و نگذاشت از آن چيزى . و ارم فلانا : نرم گردانيد فلان را . و ارمت السنة القوم : خورد قحط سال آن قوم را و نگذاشت از آنها كسى . و ارم الشيى : بست آن چيز را . و ارم على الشيى : گزيد بدندان آن چيز را . و ارم الحبل : سخت تافت آن ريسمان را . ارم ( arm ) ا . ع . شكل بدن . و پيوند اعضا و پيوستگى آنها . و حسنة الارم : دختر خوش شكل و خوش قد و قواره را گويند . و ارم و الله و يا ارما و الله بمعنى ام و الله و اما و الله يعنى قسم به خدا . ارم ( aram ) ا . ع . كسى . و نشانى و اثرى و ما بالدار ارم : نيست در خانه كسى و نه نشانى و نه اثرى . ارم ( eram ) ا خ . ع . نام مخترع آلات جنگ يعنى اول كسى كه ساز جنگ را پديد آورد . و نام بهشت شداد . ارم ( eram ) ا خ . ع . نام پدر عاد نخستين و يا پدر عاد پسين . و يا نام مادر عاد . و يا نام شهر ايشان . و نام موضعى از ديار جذام كه آن حضرت صلى اللّه عليه و آله بر جعال بن ربيعة بخشيد . و ج ا خ . نام قبيلهء عاد . و نيز ارم ا . : علم و نشان كه در بيابان جهت راه بر پا كنند .