على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
164
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
القوس : گوشهاى از كمان را بر زمين نهاده تكيه كرد بر آن . ارتكاز ( ertek z ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - استحكام . و ثبات و برقرارى . ارتكاس ( ertek s ) م . ع . ارتكس ارتكاسا : نگونسار شد . و بيفتاد . و انبوهى كرد . و فراهم آمد . و بازگشت به چيزى كه از آن خلاصى يافته بود . و بجاى خود گرديد . و گرداگرد مركز گشت . ارتكاض ( ertek z ) م . ع . بزرگ شدن بچه در شكم ماديان . و جنبيدن و لگد زدن آن . و ارتكض فلان : اضطراب كرد فلان در كارى . ارتكاف ( ertek f ) م . ع . ارتكف الثلج اى وقع و ثبت فى الارض : افتاد برف و جاى گرفت بر زمين . ارتكاك ( ertek k ) م . ع . ارتك ارتكاكا : جنبيد و لرزيد . و ارتك فلان : مرتك گرديد فلان . و ارتك فى امره : شك كرد در كار خود . ارتكام ( ertek m ) م . ع . ارتكم الشيى ارتكاما : گرد آمد آن چيز و برهم نشست . ارتكان ( ertek n ) م . ع . آرميدن و پشت دادن . ارتل ( artal ) ص . ع . مرد گنگلاج كند زبان . ارتم ( artam ) ا . ع . از اعلام است . ارتم ( artam ) ص . ع . آنكه بيان سخن نتواند . ارتماء ( ertem ' ) م . ع . همديگر را تير انداختن . و ارتمى الشيى : افتاد آن چيز . و انداخته شد آن چيز يق خرجت ارتمى اذ ارميت القنص اى الصيد . ارتماز ( ertem z ) م . ع . ارتمز ارتمازا : جنبيد . و اضطراب كرد . و نيز ارتماز : جنبيدن قوم در مجلس براى برخاستن و يا براى خصومت . ارتماس ( ertem s ) م . ع . به آب فرو شدن . ارتماس ( ertem s ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - غوص و غوطه و فروشدگى در آب . و ارتماس كردن ف ل . : فرو رفتن در آب . ارتماسى ( ertem si ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - غسل ارتماسى : شستشوى بدن بواسطهء فروشدن در آب كه همهء بدن را در آب فرو كنند - ضد غسل ترتيبى . ارتماض ( ertem z ) م . ع . تباه شدن جگر . و سوخته و اندوهگين گشتن از درد . و ارتمض الفرس : برجست اسب . و ارتمض فلان من كذا : سخت شد و دل تافته و بيقرار گرديد فلان از چنين امرى . و ارتمض له : اندوهگين گرديد براى او . ارتمال ( ertem l ) م . ع . آلوده گرديدن و خوار و حقير شدن . ارتمام ( ertem M ) م . ع . خوردن يق ارتم الفصيل و هو اول ما تجد لسنامه مسا . و ارتمت البهيمة : گرفت آن ستور چوبها را بدهن و خورد . ارتناح ( erten h ) م . ع . ناويدن و خم شدن . ارتنگ ( artang ) ا خ . پ . نگار خانهء مانى نقاش . و نام كتابى كه همهء اشكال مانى در آن است . و نام خودمانى . و نام بتخانهء چين . ارتواء ( ertev ' ) م . ع . سيراب شدن . و تافته و ستبر تاه گرديدن رسن . و معتدل و ستبر شدن بندهاى مرد . ارتواح ( ertev h ) م . ع . هما يرتوحان عملا : با هم بنوبت مىكنند كارى را . ارتهاء ( ertah ' ) م . ع . آميخته شدن . و رهية ساختن . و شوريده راى گرديدن . و و ارتهيوا اى اختلطوا . ارتهاز ( erteh z ) م . ع . ارتهز عند الجماع ارتهارا : از روى نشاط حركت كرد در وقت جماع . ارتهاس ( erteh s ) م . ع . جنبيدن . و مضطرب شدن . و ارتهس الوادى : پر شد رودبار . و ارتهس القوم : انبوهى كردند آن گروه . و در جنگ افتادند . و ارتهس رجلا الدابة : بر يكديگر سائيده شدند سمهاى ستور در هنگام رفتن . و ارتهس الجراد : نشست بعض ملخ بر بعضى . ارتهاش ( erteh c ) م . ع . لرزيدن . و از بن بركندن . و نوعى از نيزه زدن در پهنا . و در جنگ افتادن قوم يق ارتهشوا اذا وقعت الحرب بينهم . و سمها را بر يكديگر زدن ستور در رفتن . و مجروح شدن آن الحديث : عظمت بطوننا و ارتهشت اعضاؤنا اى اضطربت . و ارتهشت القوس : نرم و سست گرديد آن كمان . ارتهاط ( erteh t ) م . ع . فراهم آمدن . ارتهاط ( erteh t ) ا . ع . فراهم آمدگى و نحن ذووا ارتهاط يعنى فراهم آمدگانيم . ارتهاك ( erteh k ) م . ع . فروهشتكى مفاصل و سستى آن در رفتن . ارتهان ( erteh n ) م . ع . ارتهن منه ارتهانا : گرو گرفت از وى . ارتئاء ( erte ' ) م . ع . ارتايته ارتئاء : ديدم او را . و دانستم تدبير آن را . و ارتاينا فى الامر : نگريستيم در آن كار . ارتئاء ( erte ' ) ا . ع . تدبير . ارتئاب ( erte b ) م . ع . ارتاب الصدع اتئابا : پيوند كرد آن شكاف را . ارتياب ( erti b ) م . ع . ارتاب