على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
144
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
المشترى : ملزم شد مشترى آن ثمن را . ادراك ( edr k ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دريافت و فهم . و دانش و شعور و هنگ و عقل و آگاهى . و هوش و فراست . و اطلاع و احاطه . و مهارت . و قوهء مدركه . و اكتساب و تحصيل . و رسيدگى . ادراكات ( edr k t ) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - دريافتها و آگاهيها . و ادراكها . ادرام ( adr m ) ا . پ . درفشى كه نمد زين و تكلتو بدان دوزند . ادرام ( edr m ) م . ع . ادرم الصبى ادراما : جنبيد دندان شير آن كودك تا بجايش دندان ديگر برآيد . و ادرم الفصيل : جذعة و يا ثنى شدن گرفت شتر بچه - و آن در سال پنجم و يا ششم باشد . و ادرمت الارض : در ماء برآورد آن زمين و در ماءناك گرديد . ادران ( edr n ) م . ع . ادرن الثوب ادرانا : چركين گرديد آن جامه . و ادرنته : چركين گردانيدم او را ( لازم و متعدى ) . و ادرنت الابل : چريدند آن شتران علف ريزهء خشك را . ادرة ( adrat ) و ( odrat ) ا . ع . بيمارى دبه كه برآمدن روده از مجراى اربيه در بيضه باشد . و پاره شدن پوست بيضه از رطوبت و جز آن . ادرجة ( odrojjat ) ا . ع . نردبان . ادرد ( adrad ) ص . ع . مرد بىدندان . ادرص ( adros ) ع . ج درص و درص . ادرع ( adra ' ) ص . ع . اسب و يا گوسپند سپيد سياه سر . و اسب بد اصل . ادرع ( adra ' ) ا خ . ع . لقب محمد بن عبيد الله كوفى . و طايفهء ادرعيان منسوب به اين شخصاند . ادرع ( adro ' ) ع . ج درع . ادرعباب ( edre'b b ) م . ع . ادرعبت الابل ادرعبابا : بطور خود رفتند آن شتران . و يا بشتاب رفتند . ادرعشاش ( edre'c c ) م . ع . ادرعش من مرضه ادرعشاشا : به شد از بيمارى و نيكو گرديد . ادرعفاف ( edre'f f ) م . ع . ادرعف الرجل فى القتال ادرعفافا : از صف برآمد و پيش برآمد آن مرد در كارزار . و ادرعفت الابل : بسر خود رفتند آن شتران . و يا بشتاب رفتند . و ناس مدرعفون : مردم پيوسته آمادهء سير و سفر . ادرفن ( adarfan ) ا . پ . قوباء و جرب و خارش . ادرك ( adrak ) ا . پ . زنجبيل تر . و نوعى از گهوارهء كودكان و آن پارچهء چهارگوشهاى بود از تيماج و يا جز آن كه در دو كنار وى چوبى قرار دهند و در دو سر آن چوبها طنابى بسته و ميان آن طناب را بحلقهاى كه در ديوار نصب است محكم كنند و كودك را در آن گذاشته به حركت آمد و شد حركت دهند و اين گهواره را به زبان طهرانى ننى و به زبان كرمانى گاچو گويند . و نيز ادرك بمعنى تاب مىباشد . ادرك ( edrek ) ا . پ . آلوچه و آلوى گيلى و آلوى كوچك . ادرم ( adram ) ا . پ . نمد زين و تكلتو . ادرم ( adram ) ص . ع . برابر و هموار . و رجل ادرم : مرد بىدندان . و كعب ادرم : شتالنگى كه بسبب پيه و گوشت حجم آن معلوم نشود . و الادرم من العراقيب اللذى عظمت ابرته . و اخ . نام موضعى . و بنو الادرم ج ا خ . : قبيلهاى از قريش . ادرمجاج ( edremj j ) م . ع . ادرمج ادرمجاجا : بدون دستورى درآمد . و در چيزى پنهان درآمد و استوار شد در آن . ادرمكش ( adram - kac ) ا . پ . ادرام و درفشى كه نمد زين و تكلتو بدان دوزند . ادرمه ( adrame ) ا . پ . ادرم و نمد زين و تكلتو . ادرنفاق ( edrenf q ) م . ع . بشتاب رفتن . و پيش رفتن . ادرنقاع ( edrenq ' ) م . ع . بشتاب گريختن از سختى . ادرنگ ( adrang ) ا . پ . آدرنگ و رنج و بلا و محنت . و هلاكت و دمار . ادرنه ( aderne ) ا خ . پ . شهرى در روميلى واقع در محل تلاقى رود ماريتزا و رود تونجه و داراى 35000 نفر جمعيت و 190 كيلومتر در شمال غربى قسطنطنيه مىباشد . و مردم آن ترك و بلغار و يونانى و ارمنى و يهودى . و كارخانههاى پارچههاى ابريشمى و پارچههاى كتانى و دباغى آنجا مشهور است . ادرون ( edrawn ) م . ع . علف جاى و اخيه . ادره ( odre ) ا . پ . نوك كلاه خود و فتقى كه در خايهء مردان بهم رسد . ادرهمام ( edrehm m ) م . ع . كلانسال شدن . و برجاى افتادن از پيرى . و ادرهم بصره : تاريك گرديد چشم او . ادرى ( adr ) ص . ع . داناتر و اگاهتر . و واقفتر و بهتر آگاه و واقف . ادرى ( adri ) ع . كلمهء فعل . يق لا ادرى يعنى نمىدانم و بيشتر لا ادر ( بحذف ياء ) گويند . ادريس ( edris ) ا خ . ع . نام عربى اخنوع پيغمبر . و ابو ادريس ا . : نره و ذكر . ادريسخانه ( edris - x ne ) ا خ . پ . بهشت و جنت . ادريون ( edriun ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - نام يك نوع گلى .