را . و اد فى الارض : سير كرد در زمين . و ادته الداهية ادا ( از باب نصر و ضرب سمع ) : رسيد او را بلا . اد ( edd ) ا . ع . عجب و شگفت . و كار سخت و زشت . و بلاى عظيم . و غلبه و قوت . ج : آداد و ادد . قوله تعالى لَقَدْ جِئْتُمْ شَيْئاً إِدًّا اى منكرا . ادّ ( odd ) ا خ . ع . نام پدر قبيله‌اى از يمن . ادا ( ad ) ا . پ . كرشمه و ناز . و آواز و نوا . و زبان‌آورى و سخن‌رانى . و تلفظ و تقرير . و سرود و نغمه و ترانه . و اشاره و رمز . و خوبى يا بدى حركات . و حسن ادا : نيكوئى تقرير و سخن‌رانى . و خوش‌ادا : ص . : كسى كه حركات وى خوش‌آيند باشد . و بد ادا : كسى كه حركاتش بد بود . و مرغ خوش ادا : مرغ خوش‌آواز . و ادا كردن ف م : بيان كردن و تقرير نمودن . و سرائيدن و سرود كردن . ادا ( ad ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - انجام و سرانجام و اتمام . و فراغ . و گزارش . و ايفا و پرداخت كارى كه بر شخص فرض و لازم است . و ادا كردن ف م . : گزاردن . و وفا كردن . و باز دادن . و عمل كردن و بجا آوردن و پرداختن و اجرا كردن . و تمام كردن . و يارى نمودن و معاونت كردن . و عمل كردن به تكليف و بجا آوردن تكليف و اداى دين كردن : پرداختن وام . و اداى سفر كردن ف ل . : فارغ شدن از سفر . اداء ( ad ' ) ا . ع . گزارش و ايفا . اداء ( ed ' ) ا . ع . سربند خيك . اداءة ( ed at ) م . ع . ادأته اداءة : تهمت نهادم او را . و ادأت يا رجل : بيمار شدى اى مرد . و ادأته : بيمار ساختم او را ( لازم و متعدى ) . مر . ادواء . ادآب ( ed ' b ) م . ع . ادأب الرجل فى عمله ادآبا : مانده شد آن مرد از كار كردن و رنج ديد . و ادأب الرجل الدابة : در رنج انداخت آن مرد ستور را و مانده گردانيد . ادابة ( ad bat ) م . ع . ادب ادبا و ادابة ( از باب كرم ) : زيرك و نگاهدارندهء حد هر چيز گرديد . ادابر ( od ber ) ص . ع . رجل ادابر : مرد قاطع رحم و سخن ناشنو . ادابند ( ad - band ) ص . پ . نويسنده و بيان‌كنندهء كلمات خوش و نصايح . ادابندى ( ad - bandi ) ا . پ . نويسندگى و بيان نصايح و كلمات خوش . و تعيين زمانى براى تشكيل قرارداد و يا اداى قسط . ادات ( ad t ) ا . ع . دست‌افزار و يا آلت حصول چيزى . ج : ادوات . و اداة التعريف باصطلاح صرف و نحو كلمهء ال را گويند كه بر سر اسم در مىآورند . ادات ( ad t ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آلت حصول چيزى . و ادات تشبيه : لفظى كه دلالت بر تشبيه كند . و ادات ندا و ادات نسبت و ادات جمع : حروفى كه دلالت بر ندا و نسبت و جمع مىكند . ادادا ( ad d ) ا . پ . - مأخوذ از بربرى - نوعى از مازريون كه داراى دو قسم است سياه و سپيد . ادادة ( ed dat ) م . ع . اداد الطعام ادادة : گرمناك گرديد آن طعام . ادار ( ad r ) ا . ع . ماه ششم از ماه‌هاى رومى كه آذر ماه باشد . اداراقى ( ad r qi ) ا . ع . - مأخوذ از يونانى - داروئى سمى . مر . اذاراقى . ادارة ( ed rat ) م . ع . ادرت ادارة : گرديدم . و ادرته : گردانيدم او را ( لازم و متعدى ) . و ادير به ( مجهولا ) : مبتلا به علت دوار شد . و اداره عن الامر : نگريست در آن كار كه چگونه سرانجام دهد آن را و كذلك اداره على الامر . اداره ( ed re ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ترتيب و فرهون و انتظام و آراستگى . و نظارت . و هيئت مرتب و منظم از هر دستگاهى . و ترتيب و انتظام هر دستگاهى . و اداره داشتن ف ل . : داراى دستگاه مرتب و منظم بودن . و اداره كردن ف م . : مرتب و آراسته كردن و ترتيب دادن . ادارين ( ad rin ) ص . پ . بلغت زند زشت و بد . و بدكار و بدعمل . اداف ( od f ) ا . ع . نره . و گوش . ادافهم ( ad - fahm ) م ف . پ . فهم و ادراك بواسطهء رمز و علامت . اداقة ( ed qat ) م . ع . اداقوا به اداقة : گرد گرفتند آن را . اداك ( ad k ) ا . پ . آداك و جزيره . و گذرگاه و معبر . ادالة ( ed lat ) م . ع . اداله ادالة : دولت و غنيمت داد او را . و ادالنا الله من عدونا : چيره گرداند خداى ما را بر دشمنان . ادام ( ad m ) ا خ . پ . كرهء آسمانى . ادام ( ed m ) ا . ع . نان خورش و ترنانه . ج : آدمة و آدام . و مقتداى قوم . و هر منافق . و سازگار . و ا خ . نام زنى . و نام چاهى در يك منزلى مكه . ادام ( ad ma ) كلمهء فعل يعنى هميشه بدارد . ادام ( add m ) ا . ع . اديم فروش . ادامة ( ed mat ) م . ع . فرونشانيدن جوشش ديگ بر آب سرد وا پژوهيدن . و برگردانيدن تير بر ابهام و هموار كردن آن . و باقى داشتن ديگ بر ديگپايه پس از پخته شدن . و ادامه ادامة . هميشه داشت او را . و درنگى نمود در آن . و ادام الدلو :