پر كرد دول را . و ادامت السماء : پيوسته باريد آسمان . و اديم به ( مجهولا ) : مبتلا بدوران سر گرديد . ادانة ( ed nat ) م . ع . چون واوى بود يق ادانه ادانة : فرومايه و ضعيف گردانيد او را . و ادين ( مجهولا ) : خسيس و فرومايه گرديد . و ضعيف و سست شد . و چون يائى باشد يق ادنته ادانة : وام دادم او را . و ادان هو : وام گرفت او . و نيز ادانة : به مهلت چيزى خريدن و بهاى آن را وام‌دار شدن يق منه ادنى عشرة دراهم . ادانوش ( ad - nowc ) اخ . پ . نام شخصى كه به رسالت پيش عذرا آمد و عذرا از قهر و خشم چشم ويرا به انگشت كند . ادانى ( ad ni ) ع . ج ادنى ( adn ) . ادانى ( ad ni ) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - مردمان سفله و پست و فرومايه - ضد اعالى . ادوات ( ad v t ) ع . ج اداة . ادوات ( adav t ) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - اسباب و آلات . و هر دست‌افزارى . و ظروف و رخوت . و هر چيز كه در معيشت شخص بدان محتاج باشد . اداوة ( ed vat ) ا . ع . مطهره و آب دستان و ظرفى كه بدان دست و روى مىشويند . ج : اداوى ( ad v ) . اداوى ( ad v ) ع . ج اداوة . اداهم ( ad hem ) ع . ج ادهم . ادب ( adb ) م . ع . ادبه ادبا ( از باب ضرب ) بمهمانى خواند او را . ادب ( adab ) ا . ع . زيركى . و نگاهداشت حد هر چيز . ج : آداب . و علم ادب علمى را گويند كه بدان شخص خود را از خلل در كلام نگاه مىدارد و آن دوازده قسم است : هشت اصل يعنى علم لغت و صرف و اشتقاق و نحو و معانى و بيان و عروض و قافيه و چهار فرع يعنى قرض الشعر كه بدان تميز داده مىشود ميان اشعار سالم از معيوب و غير سالم و رسم الخط و انشاى نثر از خطب و رسائل و محاضرات كه عبارت از علم تواريخ باشد . و ادب البحر : بسيارى آب دريا . ادب ( adab ) م . ع . ادب ادبا و ادابة ( از باب كرم ) : زيرك و نگاهدارنده شد حد هر چيز را . و ادب ادبا ( از باب ضرب ) : طعام مهمانى ساخت . و طعام مهمانى عروسى ساخت . ادب ( adab ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آزرم و حيا و شرم . و فرهنج . و خوش‌خلقى و ملايمت و لطافت . و نيكوئى نهاد . و خوبى پرورش . و احترام و تعظيم و تكريم . و وقار . و لياقت و شايستگى . و معرفت . و سلوك و حسن خلق . و خوبى و درستى علم و دانش . و علم ادب بر دوازده قسم است ( مر . ادب تازى ) . و ادب آموز : كسى كه علم ادب بياموزد . و ترك ادب : گستاخى و درشتى . و بىشرمى . و باادب ص . : بادانش و خداوند اطوار پسنديده . و ادب آموختن ف ل . : تحصيل علم ادب كردن . و كسب صفات حسنه نمودن و از صفات رذيله دورى جستن . و ترك ادب كردن : درشتى و گستاخى كردن . و اطوار پسنديده را بجا نياوردن . و ادب كردن : آزرم نمودن و شرم نمودن . و ف م . : تنبيه نمودن و سياست نمودن . و صفات رزيله را از شخص دور كردن . ادب ( adabb ) ص . ع . مرد بسيار موى . و مردى كه موى اولين و كوچك بر تن وى برآمده باشد . و شتر بسيار موى . ادباء ( edb ' ) م . ع . ادبى العرفج ادباء : چندان برگ بر شوره گياه برآمد كه مانند ملخ گرديد . ادباء ( odab ' ) ع . ج اديب . ادباب ( adb b ) ع . ج دب . ادباب ( edb b ) م . ع . ادب الصبى ادبابا : نرم راند آن كودك را . و ادب البلاد : پر كرد شهرها را از داد و عدل كه نرم رفتن گرفتند اهل آنها . ادبار ( adb r ) ع . ج دبر و ده‌بر و دبرة . و جئتك ادبار الشهر و فى ادبار الشهر : آمدم ترا آخر ماه . ادبار ( edb r ) م . ع . ادبر ادبارا : پشت داد . و سپس رفت . و برد . و ادبر الرجل : خداوند ستور پشت ريش شد آن مرد . و در باد دبور درآمد . و روز چهارشنبه به سفر رفت . و ادبره القنب : پشت ريش كرد آن را پالان . و نيز ادبار : دوتا شدن گوش ماده شتر بسوى پشت . ادبار ( edb r ) ا پ . - مأخوذ از تازى - واژگونى بخت و طالع - ضد اقبال - و عدم مساعدت بخت و فلاكت و عدم پيشرفت كار . و ادبار روزگار : موافقت نكردن روزگار . و پشت كردن دولت . و ص . كثيف و چركين . و ادبار كردن : ف ل . : پشت كردن و روگردانيدن . و ادبار بودن : چركين و كثيف بودن . ادبارا ( edb ran ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - عاقبت الامر و آخر الامر . ادبارة ( edb rat ) ا . ع . شكافى كه در گوش كنند و در آن فتيله گذارند - فان اقبل فهو اقبالة و ان ادبر فهو ادبارة - يق ناقة ذات اقبالة و ادبارة . و الجلدة المعلقة من الاذن هى الاقبالة و الادبارة كانها زنمة . و پارچهء چرمى كه به گوش گوسپند مىبندند اقبالة و ادبارة مىگويند .