على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

105

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

اح ( ahh ) م . ع . اح احا : ( از باب نصر ) : سرفه كرد . و اه اه كرد در حين سرفه كردن . احابش ( ah bec ) ع . ج احبش ( ahboc ) . احابيش ( ah bic ) ج ا خ . ع . گروهى از قريش كه در تحت كوه حبش كه كوهى است در فرود مكه با هم قسم خوردند . و ج : احبوش . احاثهء ( eh sat ) م . ع . احاث الارض احاثة : زيرورو كرد آن زمين را و جست آنچه در آن بود . و احاث الشيئى : جنبانيد آن چيز را . و پراكنده ساخت . احاجة ( eh jat ) م . ع . احاجت الارض احاجة : درخت حاج رويانيد آن زمين . احاجى ( ah ji ) ع . ج احجوة ( ohjovvat ) و احجية ( ohjiyat ) . احاح ( oh h ) ا . ع تشنگى و خشم و درد دل كه از اندوه پيدا شود . و ناله . و يا احاح كلمه‌ايست كه در ناله گويند . احأحة ( ah'ahat ) م . ع احاح فلان احأحة : بسيار گفت فلان كلمهء يا احاح را . احاد ( oh da ) ا . ع جائوا احاد احاد : آمدند يك يك . احادى ( ah di ) ا . پ - مأخوذ از تازى - مطلق تكبر و غرور . احاديث ( ah dis ) ع . ج احدوثة . و حديث . احاديث ( ah dis ) ج ا . پ - مأخوذ از تازى - حديثها و خبرهائى كه از آن حضرت و از ائمهء اطهار سلام اللّه عليهم روايت كنند . احارة ( eh rat ) م . ع . احارت الناقة احارة : صاحب بچه گرديد ماده شتر . و ما احار جوابا . جواب باز نداد . و طحنت فما احارت شيئا . آسياب شد و بيرون نداد چيزى از آرد . احارير ( ah rir ) ع . ج حرّ . احاريض ( ah riz ) ع . ج احريض . احاسن ( ah sen ) ج ا . ع . احاسن القوم : خوبان و نيكوان قوم . و نيز احاسن : ج احسن ( ahsan ) . احاسى ( ah si ) ع . ج احسية ( ahsiat ) . احاشة ( eh cat ) م . ع . احاش الصيد احاشة : گرداگرد صيد برآمد تا بدامگاه آيد . احاطة ( eh tat ) م . ع . احاط به احاطة : فرا گرفت آن را . و دانست همهء آن را . احاطه ( eh te ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - محاصره و فراگرفتگى . و اشتمال و شمول . و هر چيز كه چيز ديگر را فراگيرد و دريافت كند . و ادراك و اطلاع . احاظى ( ah zi ) ع . ج احظّ و ج ج حظّ . احافير ( ah fir ) ع . ج احفار و ج ج حفر ( hafar ) . احاقة ( eh qat ) م . ع . احاطه كردن . و فرود آوردن يق احاق الله بهم مكرهم : فرو آورد خداوند بر ايشان مكرشان را . احاكة ( eh kat ) م . ع . احاك السيف فيه احاكة : كار كرد شمشير در آن . و ما احاكه السيف : كار نكرد شمشير در آن . و احاكه الشفرة : بريد آن را شفره . احالة ( eh lat ) م . ع . احال الله الحول احالة : تمام كرد خداى سال را . و احال زيد : مسلمان شد زيد . و خداوند شتران نازائيده گرديد كه باردار نمىشوند از گشن يافتن . و احال الشيئى : سال گشت گرديد آن چيز . و به حال ديگر و يا بجاى ديگر گشت . و احال عليه الحول : گشت بر وى سال . و احال بالمكان : يك سال مقيم شد در آنجاى . و احال الحول : رسيد سال را و يك ساله شد . و احال الغريم على فلان بدينه : برات داد وام‌دار بر فلان . و احال عليه : ضعيف شمرد آن را . و احال عليه الماء : ريخت به روى آب را . و احال عليه بالسوط : پيش آمد بر وى بتازيانه . المثل : تجنب روضة و احال يعدو اى ترك الخصب و اختار الشقاء على الراحة . و احال الليل : تاريك شد شب . و احال فى ظهر دابته : برجست بر پشت ستور خود و بر نشست بر آن . و احالت الدار : گذشت بر آن سراى سالها . و احال فلان : محال گفت فلان . و احالت الناقة : آبستن شد آن ماده شتر پس از گشن دادن . و احال عينه : احول شد چشم او . و ما احوله : چه حيله‌گر است او . و كذلك ما احيله . احاليل ( ah lil ) . ع . ج احليل ( ehlil ) . احامر ( ah mer ) ع . ج احمر ( ahmar ) . احامر ( ah mer ) ا خ . ع . نام كوهى . و نام شهرى . و نام موضعى در مدينه . احامرة ( ah merat ) ج ا . ع . گوشت و مى و خلوق كه بوى خوش باشد . و ج ا خ . گروهى از مردم ايران كه در بصره فرود آمدند مر . خضارمة . احامرة ( oh merat ) ا . ع . مغاك در سنگ كه آب در آن گرد آيد . احامس ( ah mes ) ع . ج احمس ( ahmas ) و ص . سنون احامس : سالهاى قحط . احانة ( eh nat ) م . ع . احانه الله احانة : هلاك كرد او را خداى . احايين ( ah yin ) ع . ج احيان و ج ج حين . احب ( ahabb ) ص . ع . دوست داشته‌تر و محبوب‌تر . و احب الى : دوست داشته‌تر است بسوى من . احبا ( ahebb ) ج ا . پ . - مأخوذ از