على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

101

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

و سپس اصلع . اجلحمام ( ejlehm m ) م . ع . اجلحموا اجلحماما : فراهم آمدند . اجلخاخ ( ejlex x ) م . ع . اجلخ اجلخاخا : ضعيف و سست استخوان گرديد . و اجلخ فى السجود : گشاده داشت هر دو بازو را در سجده . اجلخباب ( ejlexb b ) م . ع . افتادن . اجلخمام ( ejlexm m ) م . ع . گرد آمدن مردم . و سركشى كردن . و بسيار شدن . اجلد ( ajlad ) ا . ع . زمين هموار . ج . اجالد . اجلع ( ajla ' ) ص . ع . آنكه فرج وى هميشه برهنه باشد . و آنكه دندانهاى پيشين وى از لب زيرين بيرون بوده و نمايان بود . اجلعباب ( ejle'b b ) م . ع . دراز خفتن . و تيز رفتن . و بسيار شدن . و پراكنده گشتن . و بسيار گرديدن شتران . اجلعداد ( ejle'd d ) م . ع . اجلعد اجلعدادا : دراز افتاد . اجلنخاء ( ejlenx ' ) م . ع . فروخفتن . و نشستن . اجلنظاء ( ejlenz ' ) م . ع . اجلنظى اجلنظاء : غضبناك شد . و اجلنظى الرجل : بر پشت خوابيد آن مرد و بلند كرد پايهاى خود را . و نيز بر پهلو خوابيد و غلطيد . اجلنفاع ( ejlenf ' ) م . ع . تناور و فراخ شكم گرديدن . اجلوّاد ( ejlevv d ) م . ع . تيز رفتن شتر . و روان شدن باران . اجلوّاظ ( ejlevv z ) م . ع . راست شدن . و مستمر گرديدن . اجله ( ajlah ) ص . ع . مرد فراخ پيشانى . و گاو بىشاخ . اجله ( ajelle ) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - مردم بزرگ قدر و جليل الشأن و داراى حشمت و شوكت . اجلى ( ajl ) ص . ع . مجلل‌تر و موقرتر . و خوب‌روئى كه موى پيشانى وى رفته باشد . و ا خ . نام موضعى . و ابن اجلى ص . : كسى كه كار وى آشكارا بود . اجليلاء ( ejlil ' ) م . ع . اجلولى اجليلاء : برآمد از شهرى بسوى شهرى ديگر . اجم ( ajm ) ا . ع . هر خانهء چهارگوشهء پهن و هموار . اجم ( ajm ) م . ع . اجم الطعام و غيره اجما ( از باب ضرب ) : ناخوش داشت طعام و جز آن را و دلگير شد از آن . و اجم الماء : بگرديد آب از حال خود . و اجم فلانا : باعث شد فلان را بر چيزى كه ناخوش مىدارد آن را . اجم ( ojm ) و ( ojom ) و ( ajam ) ع . ج اجمة ( ajamat ) . اجم ( ajam ) م . ع . اجم الطعام اجما ( از باب سمع ) : ناخوش داشت آن طعام را . و سير شد از آن . و دلگير شد از مداومت بر آن . اجم ( ajam ) ا . پ . - مأخوذ از تازى نفرت . و اجم كردن ف ل . : نفرت كردن . اجم ( ojom ) و ( ojm ) ا . ع . قلعه . ج : آجام . و ا خ . قلعه‌اى در مدينهء منوره . اجم ( ajamm ) ص . ع . استخوان بسيار گوشت . و مردى كه در جنگ بىنيزه باشد . و گوسپند بىشاخ . و اسبى كه سوار از ميان دو گوش آن نيزه را رد نكرده باشد . وا . فرج زن . و قدح . و بنيان الاجم : بنيان بىكنگره . و الاجم : من القاب اجزء العروض ما كان اعصب معقولا مثل مفاعلتن يرد الى فاعلن . شبه بالكبش الاجم الذى لا قرن له . اجمأ ( ajma ' ) ص . ع . فرس اجمأ : اسبى كه غرهء كشيده دارد . اجماء ( ejm ' ) ا . ع . فروهشتگى غرهء اسب و كشيدگى آن . اجماء ( ajemm ' ) ع . ج جميم ( jamim ) . اجمات ( ajam t ) ج . اجمة ( ajamat ) . اجماج ( ojm j ) ا خ . پ . - مأخوذ از تركى - بهشت و جنت . اجماد ( ajm d ) ع . ج جمد ( jomd ) و ( jomod ) و ( jamad ) . اجماد ( ejm d ) م . ع . اجمد الحق اجمادا : ثابت گردانيد حق را . و اجمد فلان : كم‌خير گرديد فلان . و در ماه جمادى درآمد فلان . اجمار ( ejm r ) م . ع . اجمر اجمارا : بخور كرد . و اجمر القوم على الامر : گرد آمدند آن گروه بر آن كار . و اجمرت المراة : گره زد آن زن گيسوان را در پس قفا . و اجمر السلطان جيشه : بازداشت آن پادشاه لشكر را در لشكرگاه و بازنگردانيد آنها را . و اجمر فلان : شتافت فلان . و اجمر الفرس : جست در قيد . و اجمر الثوب : بخور داد آن جامه را . و اجمر النار مجمرا : آماده كرد آتش را . و اجمر البعير : هموار گرديد سپل آن شتر و خط ميان دو سلاماى وى باقى نماند . و اجمر النخل : اندازه كرد بار آن خرما بن را پس چيد و جمع كرد آن را . و اجمرت الليلة : پنهان شد در آن شب ماه نو . و اجمر الامر بنى فلان : شامل شد آن كار بنى فلان را . و اجمر الخيل : رياضت داد گروه اسبان را . و گرد آورد آنها را . اجماع ( ajm ' ) ع . ج جمع ( jom ' ) . اجماع ( ejm ' ) م . ع . متفق شدن . و فراهم آوردن كار و آماده كردن . و حمله كردن چيزى را و سبك گردانيدن . و بستن همهء پستان ناقه را .