على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

95

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

از آنچه در اوست . اجتياف ( ejti f ) م . ع . چون واوى باشد باندرون درآمدن يق اجتاف الثور الكناس . و چون يائى بود بوى گرفتن يق اجتافت الجيفة : بوى گرفت آن مردار . اجتيال ( ejti l ) م . ع . اجتال اجتيالا : برد آمد . و اجتالهم : برگردانيد آنها را از قصد شان . و اجتال منهم : برگزيد از آنها . اجثأ ( ajsa ' ) ص . ع . كوزپشت . اجثاء ( ejs ' ) م . ع . اجثاه اجثاء : بر زانو نشانيد او را . و ايستاده كرد او را بر اطراف انگشتان . اجثاث ( ejs s ) م . ع . از بيخ و بن بركندن . اجثئلال ( ejse'l l ) م . ع . اجثأل الطائر : پرباد كرد آن مرغ پردار او برافراشت . و اجثأل الريش : پر باد و براراشته شد آن پر . و اجثأل النبت : دراز شد آن گياه و درهم پيچيد و آن‌قدر باليد كه در دست نتوان گرفت . و اجثأل فلان : بخشم آمد فلان و آمادهء جنگ و شر گرديد . اجحاح ( ejh h ) م . ع . اجحت المراة : آبستن شد آن زن . ولى بيشتر در سباع استعمال مىشود - و تقول لكل سبعة اذا حملت فاقربت و عظم بطنها قد اجحت . اجحاد ( ejh d ) م . ع . كم‌خير شدن و نا باليدن گياه . و اجحد الرجل : محتاج شد آن مرد . اجحار ( ajh r ) ع . ج جحر ( johr ) . اجحار ( ejh r ) م . ع . اجحر فلان الضب : بسوراخ درآورد فلان سوسمار را و مضطرب ساخت آن را تا بسوراخ درآمد . و اجحرت النجوم : باران نيآورد آسمان . و اجحر القوم : با قحط شدند آن گروه و به قحط رسيدند . اجحاف ( ejh f ) م . ع . اجحف به اجحافا : برد آن را . و اجحفت به الفاقة : محتاج گردانيد او را حاجت و مضرت رسانيد . و اجحف به فلان : نزديك به او شد فلان . اجحاف ( ejh f ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ظلم و تعدى و ستم و زبر دستى و جور . و اذيت . و اجحاف كردن ف م . : تعدى كردن و ظلم نمودن . اجحافات ( ejh f t ) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - ظلمها و تعديها و زبردستيها و ستمها . اجحام ( ejh m ) م . ع . اجحم عنه : باز ايستاد از آن . و اجحم فلانا : نزديك بفلاكت رسانيد فلان را . اجحان ( ejh n ) م . ع . اجحن الصبى : ناگوارد كرد آن كودك را . و اجحن على عياله : تنگ گرفت بر عيال خود از فقر يا از بخل . اجحد ( ajhad ) ص . ع . كم‌خير و كسى كه كم‌خيرات نمايد . اجحم ( ajham ) ص . ع . مرد سرخ چشم و فراخ چشم . ج : جحم ( johom ) و جحمى ( jahm ) اجحنشاش ( ejhenc c ) م . ع . اجحنشش بطن الصبى اجحنشاشا : كلان شد شكم آن كودك . اجخا ( ajx ) ص . ع . مرد لاغر ران و فراخ پوست . اجخار ( ejx r ) م . ع . اجخر رأس البئر : فراخ كرد سر آن چاه را . و اجخر فلان : روان كرد فلان آب را از غير جاى چاه . و كون خود را پاك نشست كه بوى بدان باقى ماند . و بنكاح درآورد زن جخراء را . اجخى ( ajx ) ص . ع . مر . اجخا . اجد ( ejed ) ا . ع . كلمه‌اى كه شتران را بدان زجر كنند و برانند . اجد ( ojod ) ص . ع . ناقة اجد : ماده شتر قوى استوار خلقت كه مهره‌هاى پشت آن بهم پيوسته باشد . اجد ( ajadd ) ص . ع . مرد خردپستان . اجداء ( ejd ' ) م . ع . چون واوى باشد رسيدن بعطا يق اجدى فلان اجداء : رسيد فلان بعطا . و اجدى عليه : عطا كرد بر وى . و قولهم ما يجدى هذا عنك اى ما يغنيك . و چون يائى بود روان گرديدن يق اجدى الجرح اجداء : روان گرديد آن زخم . اجداب ( ejd b ) م . ع . اجدب الارض : يافت آن زمين را خشك بىگياه . و اجدب القوم : با قحط شدند آن قوم . و اجدب المكان . خشك بىگياه گرديد آنجاى . اجداث ( ajd s ) ع . ج جدث . اجداح ( ejd h ) م . ع . اجدح السويق : شورانيد پست را . و اجدح الابل : داغ مجدح نهاد بر ران آن شتر . اجداد ( ajd d ) ج . ع . جدّ و جدّ . اجداد ( ajd d ) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - نياكان و پدران بزرگ . و پدر بر پدر . و پدر پدر . و پدر مادر . و مادر پدر . اجداد ( ejd d ) ا . ع . درستى در كار - ضد هزل . اجداد ( ejd d ) م . ع . اجدّ النخل : بوقت درو رسيد آن خرما بن . و اجد فلان : رفت فلان بر زمين جدد . و اجد الطريق : جدد گرديد راه . و اجده : نو كرد آن را - و در حق كسى كه جامهء نو پوشد گويند ابل و اجد و احمد الكاسى . و اجدبها امرا اى اجد امره بها نصب الامر على التمييز كقولك قررت به عينا اى قررت عينى به . و اجدت قرونى منه يعنى گذاشتم او را . و اجد فى الامر يعنى كوشيد در آن كار . و اجد اجدادا : حمل على الاسراع يعنى