و الكس فارسى معرّب و كفته‌اند فشار بمعنى هذيان نيست از كلام عرب و صلوة الظّهر مولده است و فصيح الصّلوة الاولى است و شمع و شمعه به سكون مولده‌اند و كفته‌اند نقل بالضّم غلط است و اصح بفتح است و آن معروفست چه نقل وحى از لوازمند و كيميا و زبون نيستند به عربى و هر دو پارسيند و كفته است حواميم مولده‌اند و نيستند از كلام عرب امّا مىكويند آن حاميم و آل طاسين و ثعالبى كفته فردوس و بستان و قسطاس يعنى ترازو و سحبنجل يعنى آينه و بطاقه يعنى رقعه و فرسطون يعنى قپان بزرك و اسطرلاب معروف و بطريق يعنى بزرك و قايد سپاه و قسطاس يعنى صلايه اوديه و قسطوى و قسطار و الجهيند و الغسطل الغبار و قرس اجود نحاس و قنطار كه دوازده هزار اوقيه است و ترياق و قنطره پل و نقرس و قولنج مرضهاى معروف و قيطول خانه زمستانى همه از لغات روميّه‌اند نه عربى در استعمال برخى لغات چنان كه كذشته عرب و عجم مشاركت دارند مانند زمان و دين و خمير و تنور و كنز و دينار و درهم از آن جمله‌اند واضح است كه كنز در اصل كنج بوده و مسجد معرّب مزكت و ياقوت معرّب ياكند و لعل معرّب لآل و جهنّم معرّب كهنام و قليد و اقليد معرب كليد اى مفتاح و مقاليد و مفاتيح جمع بر آن بسته‌اند و كفته است جواليقى كه سلسبيل عجمى و طوبى اسم جنت حبشى و طاغوت يعنى كاهن حبشى و فردوس رومى و اصل آن فرداسا و قسط بمعنى عدل رومى و قسطاس بمعنى ميزان رومى و طه حبشى و غيض الماء اى نقصه و العرم حبشى و هو المحل الّتى يجتمع فيه الماء ثم ينبثق و طور جبل سينا الحسن فصرهنّ قال بنطيّه فشققهنّ اى قطعهنّ طفقا معناه قصدا بالروميّه غسّاق هو البارد المنتن اى عفن بلسان التّرك قطنا كتابنا بالنّبطيه و كفته فقل پارسى معرّب است و كفلين ضعفين بالحبشّيه القيّوم و هو الّذى لا ينام بالسّريانيه دكر الجواليقى كافور فارسىّ كورّت غوّرت و هى الفارسى مرجان عجمى مرقوم مكتوب و عبرى مسك ذكر الثعالبى انّه فارسىّ الملكوت قال هو الملك بالنبطيّه منساة العصا مناص معناه فرار منفطر قال ممتليه مهل هو عكر الزيّت بلسان المغرب ناشتته اللّيل قيام اللّيل بالجيشيه هود اعجمّى نون قيل انّه فارسى معناه اصنع ما شئت هون يمشون على الارض هونا يعنى حليما بالعبرانيه هيت لك هلمّ لك بالقبطيّه و قيل بالسّريانيّه و زر هو الجبل و الملجأ بالنبطيه يحور قال بلغت الحبشيه يرجع يصدّون معناه يصيحون بالحبشه ابلعى ماءك اى اشربى بلغة الهند الارائك تختها و حبشى است اسفار كتابها اوّاه مؤمن ابواب مسبّح اوّبى قال ستجى بعير كلّ ما يحمل عليه بالعبرانيّه سجّيل بالفارسيّه اوّلها حجاره و آخرها ما و طين الدّرى معناه المضى بالحبشيه ربانيّون ليست به عربى عبرانيّة او سريانيّه حواريّون الغسّالون الرّحمن عبرانى و اصله بالحاء المعجمه الرّس اعجمى و معناه البئر الرّقيم انّه اللّوح بالرّوميه و الرّوم هو اعجمى اسم لهذا الخيل من النّاس سجّل الكتاب معرّب زنجبيل فارسى سندس هندى و در اين مقام همين مايه باز نمودن تعريبات و تبديلات اثبات مقصود را كفايت است اكنون بلختى از سهوها و خطاهاى صاحبان كتب لغات پارسى بيان بايد چه در متن دير بدست خواهد افتاد آرايش سيّم در بيان برخى از لغات كه صاحبان فرهنك و برهان در آن اشتباه و سهو كرده‌اند بر ارباب انصاف روشن است كه سهو و خطا از خصايص بنى نوع بشر است و منظور از ثبت و اثبات آن تخفيف و تهجين مصنّفان كتب كذشته نيست بلكه تحقيق لغات پارسى است بشواهد معتبره كه سخن‌سرايان عهد استحضار يابند و در نظم و نثر خود از معانى خطا محترز باشند چه در بندر معموره ممبئى كه اغلب ساكنين آن ولايت از اهالى هند و فرنكند و چندان محتاج بتصحيح لغات پارسى نيستند كروهى از اصحاب خبرت اجتماع كرده‌اند و برهان اين خلف تبريزى را كه در دكن جمع شده تصحيح و تنقيح داده‌اند در اين صورت بر اهالى ايران كه پارسى لغت تحريرى و تقريرى آنان است اقدام در اين امر اولى و انسب خواهد بود و اكر فقير مؤلف نيز چنان كه تقاضاى بشريت است مورد خبط و خطا مىشود البته اظهار و اصلاح فرمايند كه بدين قانون عاقبت الامر لغات كامل و سالم و صحيح خواهد شد اكرچه در متن كتاب بسهو و خطاى كذشتكان اشعارى خواهد رفت ليكن در اين انجمن ذكر بعضى از آنها اوضح است هن در جهانكيرى و رشيدى و برهان آمده كه هن بالفتح سنّت است و رودكى كفته اين فقير مىكويد در اين لغة دوحرفى هريك از آن