( 8 * ) - تحفه 127 ، مخزن 291 Code - 2186 گاو زبان 1 * Echium amoenum Fisch Mey گياهى است علفى ، دو يا چند ساله ، پوشيده از كركهاى نرم و ابريشمى از خانواده Boraginaceae ، برگ ساده داراى يك رگ ، برگ‌هاى پائينى تخم‌مرغى دراز ، برگ‌هاى بالا بدون پايه نوك‌دار ، گل درشت به رنگ آبى مايل به بنفش ، ميوه فندقه و نوك‌تيز مىباشد . گياه در منطقه وسيعى از نواحى شمالى ايران ، مينودشت بين گرگان و نوده ، سياه‌بيشه ، چالوس ، بين رودبار و منجيل ، ارتفاعات عمارلو ، چرم‌كش . . . رويش دارد . تاريخچه : به عربى چندين گياه را " لسان الثور " مىنامند كه از آن جمله Borago officinalis L . ، Echium amoenum Fischet Mey , Anchusa italica Retz , Anchusa officinalis L . مىباشند . دو گياه اول در ايران رويش ندارند و Anchusa italica Retz از برگ آن به عنوان مدر و ملين استفاده سنتى به عمل مىآيد و در كتب قديم آن را نوعى از ابو خلسا يا انخسا دانسته‌اند و گياه مورد بحث كه بومى ايران است و به نام گل گاو زبان مشهور مىباشد و پزشكان ايرانى آن را از ديرباز مىشناخته‌اند . دانشمندان ايرانى اثرات درمانى اين گياه و Borago officinalis را تقريبا يكسان دانسته‌اند . پهلمان يا فهلمان پزشك ايرانى كه قبل از رازى مىزيسته است مىگويد لسان الثورى كه ما مصرف مىكنيم با لسان الثورى كه يونانىها و رومىها استفاده مىكنند فرق دارد و ابن سينا مىنويسد آنچه را كه پزشكان ما لسان الثور مىنامند و از آن استفاده درمانى به عمل مىآورند لسان الثور نيست . بنابراين آنچه در كتب قديم كه تاليف پزشكان ايرانى است و تحت عنوان لسان الثور آمده همين گياه و نتيجه تجربيات پزشكان ايرانى است و طبق مندرجات كتاب تحفه حكيم مومن محل رويش آن جبال دار المرز ( 2 * ) مىباشد . خواص و موارد مصرف گل گاو زبان از نظر پزشكان سنتى : خوز گويد ( 3 * ) سوخته برگ آن در سستى لثه ( منظور ژانژيويت ) ، آفت به ويژه آفت كودكان ، و التهاب درون دهان موثر است و ابن ماسويه گويد كه آن صفرا را از بدن خارج مىكند ( ابن بيطار : 4 * ) . گياهى است كه برگ آن پهن و زبر و به برگ مرو ( 5 * ) شباهت دارد ( رازى : 6 * ) ، غم و دلتنگى بدون سبب و طپش قلب را از بين مىبرد و اگر با شراب بياميزند اثر شادىآور آن بيشتر مىشود و با عسل سرفه خشك را بر طرف مىكند . براى سينه و ريه خوب است ولى به سپرز زيان مىرساند ( هروى : 7 * ) ، در بيماران ماليخوليائى جوشانده‌اى از هليله سياه . . . و در طپش قلب گرم كه با سوختن ، تب ، نبض سريع و متواتر همراه باشد اين دارو به كار مىرود . . . ( اخوينى : 8 * ) ، در زبرى قصبّه الريه ( 9 * ) سودمند است ( ابن سينا : 10 * ) ، در بيمارىهاى سوداوى ، سرسام ، برسام ( 11 * ) ، جنون ، تنگى نفس ، سنگ مثانه و كليه ، يرقان و