ابو القاسم سلطانى
347
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
برگ گياه داراى پروتئين ، چربى ، كربوهيدرات ، فيبر ، كلسيم ، فسفر ، آهن ، بتاكاروتن ، تيامين ، ريبوفلاوين ، نياسين و اسكوربيك اسيد مىباشد . موارد مصرف : از كاسه گل به عنوان پائينآورنده فشار خون ، مدر ، تقويتكننده و ضدعفونىكننده دستگاه هاضمه ، آرام كننده سرفه و به شكل ضماد در آبسه و در صنايع غذائى به عنوان طعمدهنده در نوشابهها ، شربتها ، مربا ، ژله ، سس ، كارى و از رنگ استخراج شده از كاسه گل در صنايع آرايشى استفاده مىشود . براى دانهها خاصيت تقويتكننده نيروى جنسى را قائل مىباشند . دانههاى برشته شده مانند قهوه و روغن دانهها در تغذيه و تفاله باقيمانده براى دامها مصرف مىشود . برگ پخته شده ترشمزه و Oseille de guinea ناميده مىشود و جهت تغذيه به كار مىرود . احتياط : بيماران مبتلا به سنگ كليه . Code - 2700 ختمى درختى Hibiscus syriacus L . درختچه به ارتفاع 5 / 2 - 1 متر ، ساقه متعدد ، افراشته ، منشعب ، شاخهها بدون كرك از خانواده Malvaceae . برگ تخممرغى با سه لوب ، لوب وسطى درازتر ، دندانهها نامنظم ، به رنگ سبز تيره ، دمبرگ به حالت آويخته بر روى ساقه . گل منفرد ، درشت به رنگهاى سفيد ، صورتى ، مايل به بنفش 5 گلبرگ ، گلبرگ واژ تخممرغى و 4 - 3 بار درازتر از كاسبرگ . ميوه كپسول ، پهن دراز ، پرزدار ، دانه پوشيده از كرك . خاستگاه اصلى گياه آسياى صغير است . در ايران در گرگان ، مازندران ، گيلان ، تهران و كرج به حالت وحشى وجود دارد و به عنوان گل زينتى پرورش داده مىشود . قسمت قابل مصرف : پوست ، ريشه ، گل و برگ . تركيبات شيميائى : ساپونارين Saponarin ، ساپونارتين Saponaretin ، وىتكسين Vitexin و موسيلاژ موارد مصرف درمانى : گل مدر و ضد قارچ است و از آن در بيمارىهاى پوستى و جهت رفع خارش و از پوست و ريشه در اسهال ، اسهال خونى ، تهوع ، استفراغ و لكوره و در هند از پوست گياه در موارد آسكاريس ، قاعدگى دردناك و وجود تب استفاده به عمل مىآيد . برگ گياه ملين است .