ابو القاسم سلطانى
346
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
از سه لوپ ، پهناى هر لوب 5 / 2 سانتيمتر ، سطح زير برگ بدون كرك ولى سطح روى برگ پوشيده از تار . گل منفرد به رنگ زرد از كنار برگ با لكههايى به رنگ ارغوانى پررنگ ظاهر مىشود . گل داراى 5 گلبرگ و 5 كاسبرگ است . كاسبرگها تدريجا گوشتدار شده رنگ آنها قرمز مايل به قهوهاى مىشود و پس از خشك شدن كاسبرگها باقى مانده و تخمدان در بين قطعات كاسه گل محصور مىشود . ميوه كه در وسط كاسبرگهاى پايا قرار دارد بيضى شكل ، 5 خانه به درازاى 5 / 2 سانتيمتر و محتوى دانه است . خاستگاه اصلى گياه شرق امريكاى مركزى مانند ژامائيك است و از آنجا به ساير نواحى گرم افريقا مانند سودان ، مصر و آسيا نظير هند راه يافته است . امروزه در مصر ، هند ، مالايا ، اندونزى ، فيليپين براى استفاده از كاسه گل و الياف آن براى تهيه حرير مصنوعى كشت مىشود . تاريخچه : از سال 1774 در جامائيكا ( ژامائيك ) از كاسه گل به صورت نوشابه استفاده مىشده است . در قرن نوزدهم در سودان نوشابهاى از آن تهيه و بنام چاى سودانى معروف بوده است و نيز جهت معطر كردن به ساير چاىهاى گياهى اضافه مىشده است . در سال 1935 ايتاليائىها در حبشه به خاصيت نوشابه آن پى برده و به تدريج در ايتاليا ، سويس ، فرانسه و ساير كشورهاى اروپائى از نوشابه تهيه شده از آن استفاده به عمل آمد و در سويس به نام Karkad ناميده شد . امروزه در قسمتهاى وسيعى از آسيا ، افريقا ، امريكاى مركزى ، كاليفرنيا و فلوريدا از نوشابه تهيه شده از كاسه گل كه به واسطه داشتن اسيدهاى سيتريك ، ماليك ، تارتاريك ترشمزه و از نظر ويتامين C غنى است و مطبوع و مفرح مىباشد استفاده به عمل مىآيد و به بعضى از چاىهاى گياهى افزوده مىشود . قسمت قابل مصرف : كاسه گل ، دانه و برگ ( از نظر درمانى ) ، ساقه براى تهيه الياف . تركيبات شيميائى : ماليك اسيد Malic acid ، تارتاريك اسيد Tartaric acid ، سيتريك اسيد Citric acid ، هيبيسكيك اسيد C 6 H 6 O 7 Hibiscic acid ، گليكوزيدهاى هيبيسكين هيدروكلرايد Hibiscin hydrochloride C 20 H 19 O 10 و هيبيسسيترين Hibiscitrin ، آنتوسيانينهاى گوسىپهتين ( Hydroxy flavone ) Gossipetin و هيبيسكنين Hibiscin ، فينوسترولين Phytostrolin ، تانن ، كلسيم اكزالات ، ماده قرمزرنگ و ويتامين C . هر 100 گرم ميوه 49 كالرى حرارت و محتوى مواد زير است : آب 5 / 84 گرم ، پروتئين 9 / 1 گرم ، چربى 1 / 0 گرم ، كربوهيدرات 3 / 12 گرم ، فيبر 3 / 2 گرم ، خاكستر 2 / 1 گرم ، همچنين كلسيم 172 ميلىگرم ، فسفر 57 ميلىگرم ، آهن 9 / 2 ميلىگرم ، بتاكاروتن 600 ميلىگرم . ويتامين C 14 ميلىگرم .