ابو القاسم سلطانى

321

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

تاريخچه : گياه در طب سنتى به " رمرام " مشهور بوده است . ابو حنيفه به نقل ابو ريحان : " گياهى است كه رنگ خاكى دارد برگ او كوچك و پهن و پادزهر سم مار ، كژدم و انواع گزندگان است ( ابو ريحان : 1 * ) . عده‌اى تصور كرده‌اند كه آن قرصعنه است و ديگران گفته‌اند كه آن قرطم برى است و ابو حنيفه گفته است كه آن در جرون ( گمرون بندرعباس ) مىرويد ( ابن بيطار : 2 * ) . برگ گياه را در آب خيسانده سپس آن را به كسى كه مار يا كژدم يا ساير گزندگان او را گزيده باشند مىدهند و قلى كه از آن بدست مىآورند از اشنان ضعيف‌تر است ( عقيلى خراسانى : 3 * ) . قسمت قابل مصرف : برگ تركيبات شيميائى : داراى 4 الكالوئيد پيروليزيدين Pyrolizidine ، هليوترين Heliotrine ، هلورين Helurine ، سوپىنين Supinine ، و لازيوكارپين Lasiocarpine . موارد مصرف : امروزه نيز در مناطق رويش مانند ليبى به عنوان پادزهر سم مار مصرف سنتى دارد . بايد توجه داشت كه الكالوئيدها سم كبدى هستند و در اسب‌ها باعث سيروز كبد و مرگ مىشوند . ( 1 * ) - صيدنه ترجمه فارسى ص 363 ( 2 * ) - جامع مفردات ج 2 ص 145 - 146 ( 3 * ) - مخزن الادويه ص 294 Code - 2665 خربق‌منتن Helleborus foetidus L . گياهى است پايا ، هميشه سبز ، به ارتفاع 20 تا 80 سانتيمتر از خانواده Ranunculaceae ، برگ با شكاف هاى عميق به 7 تا 11 قطعه باريك ، دراز ، دندانه‌دار ، چرمى ، سبزرنگ تقسيم شده است . گل در زمستان و اوايل پائيز به رنگ سبز مايل به بنفش و به حالت آويزان در انتهاى شاخه‌ها ظاهر مىشود و داراى 5 كاسبرگ سبز با حاشيه قرمز و بسيار بدبو است . محل رويش جنگل‌هاى جنوب غرب و غرب اروپا ، انگليس و آلمان است . برگ خاصيت مسهلى و ضد كرم دارد و بطور موضعى در رماتيسم ، سياتيك و دردهاى عضلانى استفاده مىشود . ناظم الاطباء مىنويسد : " در بيطارى مانند عوامل دافع الديدان ( ضد كرم ) استعمال مىكنند " ( 1 * ) .