ابو القاسم سلطانى
167
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
و دردهاى مزمن ريه را تسكين مىدهد . كوبيده خشك آن با نطرن و دانه گياه گلرنگ شكم را لينت مىدهد . غرغره با جوشانده آن در ورم قصبه الريه و عضله زبان و تنقيه كردن آن با سداب در قولنج موثر است . اگر خردل را با آب مخلوط كرده كف آن را با پودر انجير خشك مخلوط و به شكل قطره در گوش بريزند در وزوز گوش ، خارش [ چرك ] گوش موثر است . ضماد جوشانده انجير نارس ( 5 * ) تومورها و خنازير را نرم مىكند و ضماد مخلوط نپخته آن با نطرون و آرد زگيل را از بين مىبرد و مخلوط آن با سركه و نمك در زخمهاى مرطوب سر و پلكهاى خشن و ضماد برگ ، شاخه و ميوه انجير سياه در بهق ابيض ( 6 * ) و مخلوط آن با عسل در گازگرفتگى سگ و موغالى ( 7 * ) و مخلوط آن با موم در دمل موثر است ( 8 * ) . ديوسكوريد گويد . . . ( 9 * ) انجير از معده سريعا عبور كرده و نفوذ آن به احشاء و خروج آن سريع است بنابراين شكم را از فضولات تخليه مىكند و براى اشخاصى كه مبتلا به سنگ كليه مىباشند مفيد است . هضم انجير سريع و بدون زحمت از بدن خارج مىشود و از ساير ميوهها مغذىتر و زيان آن كمتر است . خشك آن مثانه ، كليه ، كبد و طحال را جلا مىبخشد و موجب خروج مواد زائد آنها مىشود . در ورم كبد و طحال انجير زيان مىرساند و اين اختصاص به انجير ندارد بلكه هر ماده شيرين اين اثر را دارد و اگر انسداد و سختى باشد انجير خشك نه سود دارد نه زيان ولى اگر همراه آن حاشا ، فلفل ، زنجبيل ، پونه آبى و يا زوفا خورده شود بسيار مفيد است ( رازى : 10 * ) . رازى در كتاب دفع مضار اغذيه گويد خشك آن براى سردمزاجان خوب است كليه را گرم و چكهچكه آمدن ادرار را بر طرف مىكند . نعوظآور ، لينتدهنده شكم و دفعكننده مواد زائد از منافذ پوست است و اگر با گردو خورده شود غذاى خوبى است . درد پشت و ورك را تسكين مىدهد . اما نارس آن نفاخ و از شكم ديرتر خارج مىشود ( ابن بيطار : 11 * ) . انجير مدر است ( هروى : 12 * ) . گرچه غذائيت آن به پايه گوشت و حبوبات نمىرسد ولى از ميوههاى ديگر بيشتر است مخلوط آن با زنبق ، نطرون و يا آهك و پوست انار داروى عقربك است . انجير پخته با پوست انار در ورم غده بناگوش ( اوريون ) موثر است ، شير پستان را ريزش مىدهد و با افسنتين در خيز عمومى انساج موثر است ( ابن سينا : 13 * ) . انجير تازه در اول گرم و در دوم تر و انجير خشك در دوم گرم و در اول تر است . تقويتكننده ، گشادكننده مجارى غذا ، با مغز گردو جهت پيشگيرى از اثر سم و با سداب پادزهر سم است . اگر به مقدار مساوى با مغز گردو كوبيده روزى 100 گرم بخورند تقويتكننده نيروى جنسى و نعوظآور است و اگر 40 روز صبح با كمى انيسون ميل نمايند باعث فربهى و با بادام و پسته اصلاحكننده بدنهاى ضعيف است از جوشانده مخلوط آن را با شنبليله و عسل به حدى كه غلظت آن مانند لعوق گردد داروئى به دست مىآيد كه تصفيه كننده سينه و ريه است . چنانچه چهل روز صبح با كمى انيسون خورده شود فربهى مىآورد و با سداب و انيسون انسداد و ورم طحال را از بين مىبرد . براى مبتلايان به طپش قلب ، وسواس ، جنون و بواسير خوب است و عقل را زياد مىكند . اگر به مدت 9 روز در سركه انگور خيسانده و هر روز 5 عدد آن را با اشق و سكنجبين و بيخ كبر ضماد نمايند ورم طحال را از بين مىبرد . ضماد پخته انجير نارس در خنازير ، سختى و پيچيدگى عصب موثر است .