ابو القاسم سلطانى
129
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
( 7 * ) - تت الحاوى ج 21 ص 229 ( 8 * ) - در ساير منابع مورد استفاده از تاثير آن در اين دو مورد بحثى به ميان نيامده است ( 9 * ) - تلخيص از الابنيه 36 ( 10 * ) - قانون عب ص 53 ( 11 * ) - اصل : سبل ( 12 * ) - تت تذكره ص 248 ( 13 * ) - تلخيص از تحفه ص 194 ( 14 * ) - جمود Catalepsy اصطلاحى در روان پزشكى كه به بىحركتى كموبيش طولانى همراه با سفت شدن عضلات گفته مىشود ( 15 * ) - شخوص حالت بهت و خيرگى است كه در جمود وجود دارد ( 16 * ) - از مخزن الادويه ص 92 ( 17 * ) - فروغ ناصرى كتاب خطى ، كتابخانه شخصى Code - 2360 ابوفايس Euphorbia spinosa L . گياهى است كه در سواحل دريا و زمينهاى ماسهاى مىرويد . برگها كوچك ، شبيه به برگ زيتون ولى باريكتر و نرمتر ، بين برگها خارهاى خشك باريك و سفيدرنگ ، گل سفيد شبيه به گل لبلاب و معطر مىباشد و جهت شستن دست از آن استفاده مىنمايند ، شاخهها پراكنده و ريشه آن ضخيم ، نرم و پر از شيرابه تلخ مزه مىباشد و در امر درمان از ريشه ، شيرابه و افشره ريشه استفاده به عمل مىآيد . محل رويش گياه سوريه ، مصر و انطاكيه مىباشد ( 1 * ) . تاريخچه و خواص درمانى : گياه به يونانى Hippofaes ناميده شده و در كتاب دياسقوريدوس ذيل مدخل " ابو فايس " آمده است كه آن مسهل شكم ، صفرا و بلغم مىباشد ( 2 * ) . ابن بيطار ذيل مدخل " ابو قابس " فقط آنچه در دياسقوريدوس ذيل " ابو فايس " آمده به نقل از وى ذكر نموده و در خاتمه به شرح گياه ديگرى به نام " انوفسطس " مىپردازد كه در كتاب دياسقوريدوس با نام " ابو فسطن " و در مخزن الادويه با نام " ابو قسطس " آمده است ( 3 * ) . حكيم مومن و عقيلى خراسانى مىنويسند طبيعت ريشه ، شيرابه و افشره حاصل از ريشه در اول سوم گرم و خشك ، خردكننده بلغم ، ملطف ، پاككننده و كشايندهگيرهاى عروق مىباشد . سه قيراط ( قيراط - 277 / 0 گرم ) از شيرابه خالص و يا 12 قيراط از مخلوط آن با آرد كرسنه كه خشك شده باشد با ماء العسل مسهل شكم ، صفرا و بلغم مىباشد و آن را در استسقاء كبد گرم مجرب دانستهاند همچنين يك مثقال از افشره صاف كرده ريشه نرم يا سه قيراط پودر ريشه همين خاصيت را دارد . مصلح آن عسل و جهت قطع اسهال نوشيدن و شستن در اب سرد سودمند مىباشد ( 4 * ) .