Code - 1259 جوز ارقم Carum bulbocastanum Koch گياهى است علفى ، پايا ، داراى ساقه‌اى به بلندى تا 120 سانتيمتر از خانواده Umbelliferae و ريشه‌اى متورم ، غده‌اى شكل به قطر تا 4 سانتيمتر با طعمى مانند شاه‌بلوط ، برگ‌ها داراى بريدگيهاى نازك ، گل مجتمع به صورت چتر مركب و سفيدرنگ ، ميوه به رنگ قهوه‌اى مايل به زرد و معطر . گياه در دامنه‌هاى كم‌ارتفاع كوهستانها ، مزارع ، به خصوص در زمينهاى رسى ، آهكى رويش دارد . نمونه وحشى گياه در جنوب ايران در بلوچستان رويش دارد . تاريخچه و موارد مصرف درمانى در طب سنتى : ابن بيطار گويد كه در مفردات شريف ادريسى بنام جوز ارقم آمده است به زبان بربرى آن را " آاكثار " مىنامند و نزد اعراب برقه و قيروان به تلغوطه معروف است آن را پخته و مىخورند و من گياه آن را در شام ديده‌ام ، گياهى است به شكل هويج داراى ساقه باريك كه متجاوز از يك متر طول دارد [ خشن ، غبارآلود و توخالى ] 1 * و مقطع آن گرد مىباشد چتر گل به چتر شبت شباهت دارد ولى گل آن سفيد رنگ و دانه آن باريك و مانند دانه كوچك خله مصرى يا بستيباج اندلسى 2 * و طعم آن تند مىباشد . ريشه آنكه جوز ارقم ناميده مىشود غده‌اى شكل ، به اندازه يك گردو ، ميان پر ، [ شكننده ] و سفيدرنگ است و چون خشك شود بر سطح خارجى آن پوست سياه‌رنگى پديدار مىشود كه زود از آن جدا مىشود طعم آن شيرين و شبيه به طعم بلوط [ و باقلا ] و كمى تند است . شريف گويد ريشه آن در دوم گرم و خشك ، مخدر و مسكر مىباشد و جوشانده آن با خار خسك خرد كننده سنگ كليه و خارج‌كننده كرم از شكم مىباشد . نانى كه از اين ريشه تهيه مىشود خواب‌آور است . ضماد آن ورم ساق دست و پا را فروكش مىنمايد و تا آن اندازه سودمند است كه حتى در يك شب ورم را تحليل مىبرد 3 * پس از خارج كردن ريشه از زمين تا سه سال اثر درمانى دارد . مصرف آن موجب سستى اعضاء مىشود براى جلوگيرى از زيان آن بايد با شير تازه خورده شود 4 * . مقدار خوراك آن حدود 40 ، 4 گرم 5 * مىباشد . زياده‌روى در حدود 7 گرم ايجاد مسموميت مىنمايد كه با قى شديد ، اسهال ، سست شدن ماهيچه‌ها همراه است . در صورت مسموميت ريختن آب سرد بر روى دست و پاى مسموم ، بوئيدن مواد خوشبوى سرد و تر و ماليدن آنها بر قلب و نوشيدن آب سرد و خوردن عود و ميبه ساده 6 * ضرورى مىباشد 7 * . امروزه از برگ گياه مانند سبزى و از ميوه كه داراى 2 درصد اسانس مىباشد مانند زيره به‌عنوان باد شكن استفاده مىشود اثرات درمانى آن مشابه زيره ولى ضعيف‌تر است . ميوه گياه را به هندى و اردو ، سياه زيره و زيره سياه و به پارسى زيره و جيريشك Jirishk ( ماخوذ از جيريشاك هندى ) مىنامند . از ميوه‌ها مانند زيره Carum carvi L . در طباخى استفاده مىشود .