( 1 * ) - مطالب داخل [ ] اضافات از مخزن الادويه مىباشد ( 2 * ) - خله ، بستيباج Ammi visnaga ( L . ) Lam ( 3 * ) - تت جامع مفردات ج 1 ص 5 ( 4 * ) - تت تذكره 112 ( 5 * ) - اصل 16 قيراط ، هر قيراط حدود 277 ، 0 گرم مىباشد . ( 6 * ) - ميبه : شربت به شربتى است كه با آب انگور و يا به‌جاى آب انگور يا شراب تهيه مىشده است و آن را ميبه ساده مىناميدند گاهى به آن دارچين و زنجبيل و مصطكى ، قرنفل و زعفران اضافه مىكرده اند طرز تهيه انواع آن در قرابادين كبير و قرابادين صالحى آمده است . ( 7 * ) - تلخيص از تحفه 77 مخزن 205 Code - 1261 كرويا ( زيره سياه ) Carum carvi L . گياهى است دوساله ، بدون كرك از خانواده چتريان به ارتفاع تا 70 سانتيمتر ، شياردار ، توخالى ، منشعب ، برگ‌ها داراى بريدگيهاى فراوان به صورت نخى شكل و به رنگ سبز روشن مىباشند ، برگ‌هاى پائين ساقه داراى دمبرگ و غلاف مشخص و برگ‌هاى بالاى ساقه بدون دمبرگ مىباشند . گل‌ها كوچك ، سفيد و ندرتا صورتى و به صورت چتر مركب ، و چتركها داراى 15 گل و موسم گل‌دهى خردادماه مىباشد . ريشه عميق ، دوكى شكل و گوشت‌دار است . ميوه نيام ، كوچك ، بيضىشكل خميده و كشيده به رنگ قهوه‌اى شكلاتى يا قهوه‌اى مايل به خاكسترى به طول 6 - 4 ميليمتر ، بدون كرك و از دو بخش تشكيل شده و هر بخش داراى خطوط عمودى و موازى مىباشد . بوى آن قوى و معطر ، مزه آن مطبوع تند و كمى سوزاننده است . منشاء اوليه گياه را حوزه درياى سفيد ذكر مىنمايند . پراكندگى گياه : گياه در اروپا ، آسيا و افريقا به‌ويژه در ژوراى عليا ، كوههاى آلپ ، هيماليا ، جنوب نروژ ، هلند ، روسيه شرقى ، سيبرى و ايران به‌طور وحشى رويش دارد . محل رويش آن در ايران ، كندوان ، دره لار ، رودبار ، زنجان نزديك تبريز ارتفاعات قره‌باغ ، گچسر و كوه لاله‌زار كرمان مىباشد پرورش آن در هلند ، آلمان ، اسپانيا ، روسيه ، مصر ، امريكا و ايران رواج دارد . تاريخچه و موارد مصرف آن در طب سنتى : سابقه مصرف ميوه اين گياه كه به غلط دانه ناميده مىشود و امروز در عطاريها با نام زيره سياه عرضه مىگردد به بيش از 2700 سال مىرسد چه در لوحه‌هاى به دست آمده از كتابخانه آشوربانيپال نشان مىدهد كه آشوريها و بابليها در قرن هفتم قبل از ميلاد از آن در امر درمان استفاده مىكرده‌اند و