ابو القاسم سلطانى
98
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
قرار مىدهند تا اينكه عرق نمايند [ اين عمل بايد در تابستان كه آفتاب كاملا گرم است انجام پذيرد و در اين مدت نبايد آب نوشيده شود . روز اول نهايتا سه روز ] عضو مورد نظر تاول زده ، زخم مىشود و از آن زردآب ترشح مىشود و سپس رنگ جلد طبيعى مىشود 8 * . اگر به مدت 5 روز 25 ، 5 گرم اطريلال و 25 ، 5 گرم برگ سداب را پخته و با شراب انگورى هر روز بياشامند و يا اطريلال را با عسل كف گرفته خوب مخلوط نموده به مدت 18 روز روزى 10 گرم آن را با آب گرم بياشامند برص زايل مىگردد . دميدن پودر دانه به بينى زن آبستن موجب سقط جنين مىگردد 9 * . اطريلال يا جزر الارض ، ضد نفخ ، مسكن ايلاوس 10 * ، تميزكننده آلات تنفس ، كليه و مثانه ، كشاينده گيرها ، خارجكننده سنگ كليه [ اگر باز جاج به سوزانند و با عسل بياشامند ] ، خشككننده قرحهها و مخلوط آن با قطران برطرفكننده لكههاست 11 * . براى جلوگيرى از زيان آن براى كبد سكنجبين و براى كليه كتيرا مصرف مىنمايند جانشين آن بهطور موضعى در برص ، كندش مىباشد مقدار خوراك آطريلال حدود 5 ، 3 تا 10 گرم مىباشد 12 * . اسامى مترادف با آطريلال از قديم به جديد : رجل الغراب ( مصر ) ، جزر الشيطان ، رجل الطير ، رجل العقاب ، رجل العقعق ، رجل الزرزور ، اطريلال ، جزر الارض ، حشيشه البرص ، پاى زاغ ، پاى زاغان ، زرقورى ، قوزغون آياغى [ اين واژه در برخى كتب اشتباها غازاياقى آمده است كه مترادف با Chenopodium tourn مىباشد ] . ( 1 * ) - مقدونس Petroselinum hortens Hoffm ، جعفرى ( 2 * ) - خله Ammi majus L . ( 3 * ) - رعى الايل يا شوك الجمال Echinops sphaerocephalus L . ( 4 * ) - مطالب داخل [ ] اضافه شده از اختيارات ، تحفه و مخزن الادويه است ( 5 * ) - بهق : Vitiligo ( 6 * ) - وضح ، ابن سينا اين واژه را مترادف با بياض الشعر ، شيب يا خاكسترى شدن پراكنده مو ، ظاهر شدن تكتك موهاى سفيد Hoariness , Hair - blanching آورده است ولى در اين موضع استثنائا به جاى برص يا پيسى Leukoderma , Leuce , Alphos , Vitiligo gines يا لكوپيس آمده كه حالتى است ارثى و علت آن فقدان موضعى رنگدانه در پوست است . ( 7 * ) - اصل يك درهم است كه تقريبا معادل با 5 ، 3 گرم مىباشد . ( 8 * ) - تت جامع مفردات ج 1 - ص 59 ( 9 * ) - تلخيص از اختيارات ص 15 ( 10 * ) - ايلاوس Ileus , Ileac passion ، قولنج عفونى ( 11 * ) - تت تذكره ص 35 ( 12 * ) - تلخيص از تحفه ص 9 ، مخزن 57