ابو القاسم سلطانى
96
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
تركيبات شيميائى : گياه داراى كارتامين Carthamin ، يك كينون به نام Carthamone ، موسيلاژ ، يك چالكون گلوكوزيد ، آنزيم و دانه داراى 30 تا 37 درصد پروتئين ، 45 تا 65 درصد ماده چرب متشكل از لينولئيك اسيد ، لينولنيك اسيد ، اولئيك اسيد . . . و 6 تا 9 درصد اسيدهاى چرب اشباع نشده مىباشد . كارتامين يا كارتاميك اسيد يا C 21 H 22 O 11 Sofflor red جسمى است به رنگ قرمز تيره ، در آب كم محلول ولى در الكل و محلولهاى قليائى ضعيف ( كربنات ) محلول مىباشد از آن براى رنگ كردن استفاده مىشود ، همچنين از كارتامن براى رنگ كردن پنبه استفاده مىشود . خواص درمانى : گلها معرق ، مقوى ، مسهل ، قاعدهآور ، مسكن و قرمزكننده مىباشد . موارد مصرف درمانى : 1 - گل : در چين گياه را Hong hua ناميده و از گلها براى سرعت بخشيدن به جريان خون و بهعنوان محرك خون قاعدگى و كم كردن دردهاى ناحيه شكم در قاعدگىهاى دردناك ، و در موارد وجود تب يا بادسرخ ، از آن استفاده درمانى به عمل مىآورند و معتقدند كه گلرنگ محافظ عروق كرونر قلب و پائينآورنده كلسترول خون مىباشد و بهطور موضعى از آن براى ضد عفونى كردن زخم و پوست استفاده مىنمايند . در هند و ليبى و سوريه از آن براى درمان يرقان استفاده مىشود . در شمال امريكا از آن بهعنوان معرق استفاده مىنمايند . 2 - دانه : چينىها معتقدند كه دانهها و روغن آن مىتوانند از آرتريو اسكلروز جلوگيرى نمايند . از روغن دانهها نيز بهطور موضعى در رماتيسم و فلج استفاده مىشود . در هند از دانهها ضماد تهيه مىنمايند و در ورم رحم بعد از زايمان به كار مىبرند . موارد مصرف ديگر : از گلبرگها در آشپزى و نانوائى استفاده مىشود همچنين بهعنوان تقلب به جاى زعفران عرضه مىگردد براى تشخيص كافى است مقدارى زعفران و گلرنگ را روى كاغذ صافى مرطوب قرار داد زعفران لكه زرد و گلرنگ لكه قرمز بر جاى مىگذارد . از گلبرگها براى رنگ كردن ابريشم استفاده مىنمايند كه رنگ زرد خوشرنگى مىدهد و چنانچه پودر تالك اضافه نمايند رنگ قرمز مىدهد . از دانهها نيز براى رنگ كردن و از روغن تصفيه نشده آن در نقاشى و از روغن تصفيه شده در تغذيه استفاده مىشود از هيدروژنه كردن روغن تصفيه شده مارگارين تهيه مىنمايند .