ابو القاسم سلطانى
95
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
به اين طريق كه مغز دانه را با بادام بو داده ، نطرن ، انيسون ، عسل پخته شده و يا شيره انجير مخلوط نموده و حاصل را به چهار قسمت تقسيم و قبل از غذا سه يا چهار تكه از آن به اندازه يك گردو خورده مىشود . طرز تهيه : مغز دانه قرطم 35 گرم ، مغز بادام ، انيسون ، و نطرن به وزن مزبور با عسل و شيره انجير به قوام آورند 2 * . افشره دانه آن شير را منعقد نموده و آب آن را جدا مىسازد 3 * . ماسرجويه گويد ماليدن مخلوطى از كوبيده عصفر ( گل رنگ ) با سركه در اكزما و ماليدن مخلوط آن با عسل در آفت كودكان موثر و دانه آن ملين ، ضد نفخ و زيادكننده اسپرم است 4 * اگر دانه آن را با آب گرم سائيده يا آنكه آن را با گوشت خروس پخته و بخورند براى قولنج نافع است و سائيده گل آن در سركه در لك و پيس Vitiligo و لكههاى سياه صورت موثر مىباشد 5 * . از گل آن براى رنگ كردن پارچه استفاده مىشود 6 * . قرطم سينه را تميز و صدا را صاف مىكند خوردن آن با انجير يا عسل قوه باه را زياد مىكند اگر از مغز دانه بادام و عسل حب دست نمايند حدود 14 گرم آن مسهل مىباشد و روغن دانه شكم را لينت مىبخشد 7 * . گل آن ( گلرنگ ) پخته شدن گوشت را سرعت مىبخشد و چنانچه آن را در سركه حل نمايند در باد سرخ و ورمهاى گرم سودمند مىباشد و زيادى مصرف آن به معده زيان رسانده و خوابآور است . نوشيدن آب پنير حاصل از انعقاد شير به وسيله دانه آن باعث خارج شدن خلطهاى سوخته شده از بدن شده و در انواع جرب موثر است و آشاميدن آن با افتيمون در ماليخوليا ، جذام موثر و چنانچه به آن فلوس نيز اضافه نمايند در تبهاى بلغمى مفيد مىباشد 8 * قرطم در استسقاى لحمى 9 * مفيد است 10 * . گل آن در ورم كبد خوب است ولى براى طحال و معده مناسب نمىباشد براى رفع زيان آن بايد با عسل خورده شود . مقدار خوراك آن 5 گرم مىباشد . اگر 5 ، 17 گرم دانه آن را كوبيده شيره كشيده با نبات يا شكر سرخ يا عسل بنوشند و يا 35 گرم آن را كوبيده در 450 گرم آب جوشانده با دست بهمالند سپس صاف نموده 35 گرم شكر سرخ اضافه نمايند در استسقاى لحمى و زقى 11 * موثر مىباشد بهويژه اگر به آن نمك هندى 12 * اضافه نمايند . اگر كيسه حاوى افتيمون را در 225 گرم آب پنيرى كه از منعقد شدن شير به وسيله دانه قرطم حاصل شده داخل نمايند و پس از خيس خوردن آن را خوب مالش دهند تا شيرابه آن داخل در ظرف حاوى آب پنير داخل نمايند و پس از خيس خوردن آن را خوب مالش دهند تا شيرابه آن داخل در ظرف حاوى آب پنير شود سپس به آن نمك هندى اضافه نمايند در ماليخوليا وسواس ، ترس ، جذام ، خارش و بيماريهاى سوداوى سودمند است براى تهيه آب پنير فوق الذكر بايد به 450 گرم شير 35 گرم دانه قرطم اضافه نمود تا شير منعقد گردد سپس آن را صاف نموده و از صاف شده 225 گرم براى منظور فوق برداشت نمود . روغن آن در آسم موثر و ورم را تحليل مىبرد 13 * . خوردن 5 ، 2 گرم از شيره تخم در چند روز طرف صبح باعث سهولت خروج خون قاعدگى زنانى است كه در دوران قاعدگى دچار درد در ناحيه شكم مىشوند 14 * .