ابو القاسم سلطانى
84
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
( 4 * ) - دياسقوريدوس م - 3 - ش 9 ص 243 ( 5 * ) - خامالاون مصرى ، خامالاون ، اشخيص نامى است مشترك بين اين گياه ( نوع سياه ) و خامالاون ابيض يا اشخيص ابيض Carlina gummifera Less . ( 6 * ) - تت الحاوى ج 20 ص 48 ( 7 * ) - صيدنه عپ 170 ( 8 * ) - تت قانون عب 464 ( 9 * ) - قيروان شهرى است در تونس ( 10 * ) - تت جامع مفردات ج 2 - ص 46 ( 11 * ) - تذكره ص 46 ( 12 * ) - تحفه 25 ، مخزن 85 Code - 1234 لسان الكلب Carduus pyconcephalus L . گياهى است چندساله از خانواده Compositae داراى ساقه منشعب ، باريك ، برگ پوشيده از كرك يا پنبه به رنگ سفيد با تقسيمات دندانه خاردار ، با ميوه خاكسترى و لزج ، محل رويش آن شمال افريقا ، آسياى مركزى ، مصر ، لبنان ، عراق ، افغانستان ، پاكستان و ايران مىباشد . محل رويش آن در ايران اراك ذكر شده است . گياه در طب سنتى لسان الكلب ناميده شده و در صيدنه ابو ريحان فقط از آن نام برده و گفته شده كه كناره هاى برگ تيز مىباشد ، شرح گياه طبق آنچه در جامع مفردات ابن بيطار ، تحفه و مخزن الادويه آمده چنين است : لسان الكب نامى است مشترك بين بارهنگ ، حماض صغير و اين گياه كه شبيه است به كلوزه 1 * و به بربرى آن را نيكوكالنس مىنامند درازاى آن حدود 2 متر است . برگ آن به برگ بارهنگ شباهت دارد ولى درازتر از آن ، نرم و نازك و كنارههاى آن تيز است . ساقه آن داراى انشعاب ، باريك و گرهدار مىباشد . گل كوچك و بنفش رنگ و دانه باريك و خاكسترىرنگ و ريشه آن سفيد و داراى ريشههاى فرعى زياد كه مانند ريسمان درهم رفته مىباشد . گياه در اول گرم و خشك است خوردن حدود 450 گرم جوشانده آن در سفتى طحال و ضماد آن جهت التيام زخمهاى تازه و گوشت آوردن زخمهاى كهنه موثر است 2 * . گياه را به يونانى Krokodeilion به عربى لسان الكلب ، فرياس ، لسان الضب ( مصر ) ، زرنيز ( الجزاير ) و به پارسى تيغ آبى ، فرفره و تاتارى مىنامند . ( 1 * ) - كلوزه ، غوزه پنبه كه شكفته شده و پنبهها از آن برآمده باشد ( فرهنگ معين ) . ( 2 * ) - صيدنه عپ 332 ، جامع مفردات ج 4 ص 109 ، تذكره 282 ، تحفه 232 ، مخزن 510 .