ابو القاسم سلطانى
85
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
Code - 1239 پپيته ( PapeyTah ) Carica papaya L . درختى است 2 پايه به ارتفاع تا 8 متر از خانواده Caricaceae داراى تنه استوانهاى كه قسمت تحتانى آن سفت و محكم و قسمت فوقانى حالت اسفنجى دارد . برگها بزرگ به درازاى 50 تا 60 سانتيمتر به شكل برگ انجير داراى تقسيمات عميق دندانهدار ، گلبرگهاى گلهاى نر بهم پيوسته ، به رنگ سفيد مايل به زرد با بوى تند و گلهاى ماده سفيدرنگ و گل آذين خوشهاى مىباشد . ميوه بزرگ به درازاى 30 سانتيمتر و قطر 10 - 8 سانتيمتر به شكل خربزه كوچك و به رنگ نارنجى خوراكى و خوشمزه مىباشد . منشاء درخت را مناطق حاره امريكاى لاتين دانستهاند و نمونههاى نيمهوحشى آن در مناطق گرمسيرى هندوستان ، جزاير ملوك اقيانوسيه ، شرق پاكستان ديده مىشود . در جنوب ايران در ميناب و چاهبهار كشت مىشود و آن را درخت خربزه و پاپايا مىنامند . تاريخچه : يونانىها آن را نمىشناختهاند ، در فارماكوپه Maya امريكاى لاتين وارد شده است . در قديمىترين كتاب پارسى كه شرح آن آمده است كتاب مخزن الادويه مىباشد كه خلاصه آن چنين مىباشد . پپيته ( پ پ ى ته ) ميوه درخت هندى است كه در بنگاله زياد مىرويد بلندى آن به اندازه سه برابر قامت انسان است برگ آن شبيه به بيد انجير ، ميوه آن به اندازه نارگيل ، و تمام سال بر درخت مىماند . ميوه خام سبزرنگ و مغز آن سفيد و داراى شيرابه زياد مىباشد ولى ميوه رسيده داراى پوست زرد ، مغز سرخرنگ و شيرين و شيرابه آن كمتر است . اگر پوست با مغز و چند قطره شيرابه آن را به گوشت بهمالند و آن را بجوشانند يا كباب نمايند به زودى پخته و له مىشود . ميوه كاملا رسيده آن داراى طبيعت سرد و تر مىباشد و در موارد وجود خلط خونى ريه ، زخم مجارى ادرار ، التهاب قلب و معده و كبد مفيد است ولى نفاخ و باعث قراقر شكم مىشود و اگر شيرابه آن را دو سه بار بر اكزما بهمالند با ترشح زردآب و رطوبت زياد و كمى خارش اكزما رفع مىشود 1 * . در برزيل عصاره برگ گياه را به مقدار 10 الى 20 گرم براى دفع كرم به اطفال مىدهند و غالبا فايده مىبخشد . پاپائين كه در شيره و عصاره گياه مىباشد در علتهاى معدى و معوى مستعمل است و بعضى اين دوا را در ديفتيرى بهطور غرغره استعمال نمودهاند تا غشاء كاذب را به تحليل برند ولى اين كار فايده چندانى ندارد . مقدار خوراك عصاره براى دفع انگل در كودكان هفت هشتساله نصف قاشق چايخورى و در جوانها يك قاشق چايخورى است . براى اين منظور عصاره را در قدرى آب ريخته ، قدرى عسل و روغن كرچك به آن افزوده مىنوشند 2 * .