ابو القاسم سلطانى
442
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
عرق و مقوى كبد و معده و مفاصل و از بينبرنده خستگى و تحليلبرنده آماسهاى سخت مىباشد ( انطاكى ، حكيم مومن ، عقيلى خراسانى و سلطان الحكماء : 8 * ) . از پودر خشكشده آن براى بند آوردن خون استفاده مىشود . امروزه آن را طرثوث ، مسرور ، زب الارض و گل جاليز مىنامند . ( 1 * ) - تت الحاوى ج 21 ص 157 ( 2 * ) - الابنيه ص 222 ( 3 * ) - تت صيدنه عض 254 ( 4 * ) - تت قانون عب 327 ( 5 * ) - شرح اسماء م - 174 ( 6 * ) - جامع مفردات ج 3 ص 101 ( 7 * ) - اختيارات ص 281 ( 8 * ) - تذكره 232 ، تحفه 177 ، مخزن 377 ، فروغ ناصرى Code - 1975 حبّ الزّلم Cyperus esculentus L . گياهى است علفى ، پايا ، بدون كرك به ارتفاع 50 - 30 سانتيمتر از خانواده Cyperaceae ، داراى ساقه سه گوش با خطوط ظريف طولى ، برگها باريك ، دراز ، نوكتيز ، سنبلكها خرمائى رنگ مايل به زرد ، ريزوم غدهاى شكل و كموبيش مدر مىباشد . محل رويش گياه نواحى مختلف جنوب آسيا ، هند ، افريقا ، امريكا و در ايران در شيراز و اهواز مىباشد . تاريخچه و موارد مصرف در طب سنتى : يونانىها آن را Kyperos مىناميدهاند و موارد مصرف درمانى آن توسط پزشكان ايرانى به اين شرح ذكر شده است : حب الزلم ، خوشمزه ، چرب و زيادكننده اسپرم مىباشد و در شهر " زور " مىرويد ( رازى : 1 * ) ، نيروى جنسى را زياد مىكند ( هروى : 2 * ) ، به سريانى زرعا زلما و به عربى حب الفلّيق ناميده مىشود ( ابو ريحان : 3 * ) ، فربهكننده است ( ابن سينا : 4 * ) حب الزلم ريشهاى است خوراكى شبيه به سعد كوفى ( اسرائيلى قرطبى : 5 * ) ، اگر آن را جويده بر روى كلف صورت قرار دهند لكه سياه را از بين مىبرد و آن را حب العزيز نيز مىنامند ( ابن بيطار : 6 * ) ، ايجاد سردرد مىكند و اصلاحكننده آن بنفشه و مشابه آن شقاقل است ( انصارى : 7 * ) ، طبيعت آن گرم و تر ، رفعكننده خشونت سينه ، سرفه و در بيماريهاى سوداوى و سختى دفع ادرار موثر است و مقدار خوراك آن جهت تقويت و تحريك نيروى جنسى 35 گرم مىباشد ( انطاكى ، حكيم مومن ، عقيلى خراسانى : 8 * ) .