Code - 1965 حرشف برى ( كبير ) Cynara cardunculus L . گياهى است علفى ، پايا از خانواده Compositae ، ساقه به ارتفاع تقريبا يك متر ، پوشيده از برگ‌هاى تيغ‌دار نيزه‌اى و منشعب ، برگ‌ها داراى دمبرگ دراز ، گوشتى ، روى برگ بدون كرك و پشت آن سفيد و پرزدار مىباشد ، در هر گياه 1 يا 2 كاپيتول يا گل‌هاى آبى متمايل به بنفش ديده مىشود كه با برگچه‌هائى به رنگ سبز احاطه شده است . گياه بومى اروپاى غربى ، شمال افريقا و جزاير كانارى مىباشد . تاريخچه و موارد مصرف آن در طب سنتى : در كتب قديم مفردات كه قبل از تحفه حكيم مومن ( 1041 هجرى ) تاليف شده تحت عنوان حرشف به توصيف دو گياه يكى حرشف بستانى ( Cynara scolymus L . ) و ديگرى به نام حرشف برى يا دشتى ( C . cardunculus L . ) پرداخته شده است . در كتب دياسقوريدوس ، صيدنه ابو ريحان و جامع مفردات اين دو به‌طور جداگانه شرح داده شده‌اند . در تحفه حكيم مومن به‌طور مختصر و در مخزن الادويه جامع‌تر گياه سومى نيز اضافه مىشود و حرشف برى يا گياه مورد بحث در اين دو كتاب به نام حرشف برى كبير و گياه جديد به نام حرشف برى صغير ( Gundelia tournefortii L . ) ناميده شده كه همان كنگر خورشى است . صمغ اين گياه در طب سنتى به نام كنگرزد معروف مىباشد . به‌طور كلى منظور از حرشف ، حرشف برى ، حرشف برى كبير ، كنگر برى كبير ، خربع برى كبير ، عكوب برى كبير و هيشر گياه مورد نظر مىباشد كه امروزه نيز به نام هيشر ، حرشف برى و قردون ناميده مىشود . ابو ريحان ذيل هيشر مىنويسد گياهى است كه در كنار آبها مىرويد . برگ‌ها خاردار شكوفه آن مانند عصفر ، بنفش‌رنگ و پس از خشك شدن سفيدرنگ مىشود 1 * و ابن بيطار از ابن عباس مولف كتاب رحله نقل قول مىكند كه هيشر گياه خاردارى است كه من آن را بين مدينه و بقيع ديده‌ام برگ‌هاى آن دندانه‌دار ، خاردار و طول ساقه آن به اندازه يك ذرع ، گره‌دار ، خاردار و راس آن مانند آرتيشو مىباشد 2 * . قدما خواص و موارد مصرف درمانى آن را مانند حرشف بستانى ولى قوىتر دانسته‌اند و صاحب مخزن پس از شرح خرشف بستانى مىنويسد " طبيعت صنف برى كبير آن در آخر دوم گرم و در اول آن خشك و در جميع افعال قوىتر از بستانى . . . " وى اين نوع را علاوه بر مواردى كه نوع بستانى كاربرد دارد به عنوان خلطآور و ضماد جوشانده آن را با سركه در اكزما به صورت موضعى جوشانده آن را در حزاز ( Lichen ) موثر ذكر مىنمايد 3 * .