ابو القاسم سلطانى
434
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
قسمت قابل مصرف : برگ گياه مىباشد . تركيبات شيميائى : برگهاى خشك داراى تركيباتى از قبيل پلىفنلها نظير سينارين Cynarin ، فلاونوئيدها ، اكسيداز فعال ، موسيلاژ ، تانن ، اسيدهاى آلى و ويتامين A مىباشد . خواص درمانى و موارد مصرف : مسهل صفرا و در بيماريهاى كبد و مجارى صفرا و بيمارى يرقان از آن استفاده مىشود ، برگها قند خون را كاهش مىدهند از اين جهت بهعنوان كمك درمان در رابطه با بيمارى ديابت استفاده مىشود . ضمنا گياه اثر ضد اسكلروتيك دارد . در ساخت ليكورها و نوشابههاى تلخ مورد مصرف دارد . در مصارف خارجى از عصاره تازه آن براى درمان اكزما و ناراحتىهاى پوستى استفاده مىشود . ( 1 * ) - تت صيدنه عپ ، 379 ( 2 * ) - تت جامع مفردات ج 4 - 201 ( 3 * ) - تلخيص از مخزن ص 223 Code - 1966 حرشف ( بستانى ) Cynara scolymus L . حرشف بستانى يا آرتيشو گياهى است پايا ، داراى ساقه راست ، شياردار از خانواده Compositae به ارتفاع تا 5 / 1 متر ، برگها پهن و دراز با بريدگىهاى عميق و دندانهدار كه برگ را به صورت قطعات نامنظم درآورده است . سطح زيرين برگ داراى تار و رنگ آن سبز تيره است . كاپيتول بزرگ و در انتهاى ساقه قرار دارد و از براكتههاى فلسىشكل كه در ابتدا سبزرنگ مىباشند پوشيده شده است . اين فلسها به ويژه قسمتى كه به بنكاپيتول چسبيده ضخيم ، گوشتدار ، خوراكى و داراى ذخاير غذايى مىباشد . گل آبى و بنفشرنگ و ميوه شفاف به رنگ قهوهاى و منتهى به تار سفيد مىباشد . گياه را تغيير شكل يافته كنگر برى Cynara cardunculus مىدانند كه بومى منطقه مديترانه مىباشد حتى برخى از مولفين اسامى علمى آنها را به صورت مترادف ضبط نمودهاند . تاريخچه ، شناسائى و موارد مصرف درمانى در طب سنتى : چنين به نظر مىرسد كه منظور تئوفراست از Pternia اين گياه مىباشد كه نهنج آن به مصرف تغذيه مىرسد . به يونانى آن را Kenara مىنامند كه Cynara از آن مشتق شده است . به عبرى Akkubit و به عربى عكوبه يا عكوب ناميده شده و ديوسكوريد آن را Skolymos ناميده كه به سقولومس معرب شده