ابو القاسم سلطانى
409
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
مىنويسد كرويا يا دقارو قرنباد است 2 * و در فرهنگ مخزن آمده است قرنباد ، قرنفار ، قرنفا و قرانفان كروياست . همچنين در برهان قاطع ، فرهنگ نفيسى به اين مسئله اشاره شده است . قسمت قابل مصرف : ريزوم تركيبات شيميائى : Curcumin , Zingiberin ( ماده رنگى ) ، فلاندرن ، بورنئول ، اتلانتون Atlanton ، ترميرن Termiron ، سينئول ، نشاسته و مقدار اسانس آن تا 6 درصد مىباشد . خواص : مشهى ، هضمكننده ، محرك ، ضد نفخ ، زيادكننده ترشح بزاق و خوشمزه و معطركننده غذا مىباشد . ( 1 * ) - Useful Plants and Drugs of Iran and Iraq , P : 109 ( 2 * ) - صيدنه عپ ص 314 Code - 1917 عروق صفر Curcuma longa L . گياهى است علفى ، پايا از خانواده Zingiberaceae به ارتفاع تا 5 / 1 متر ، برگهاى قاعده ساقه بدون دمبرگ با غلاف مشخص و قسمتهاى بالاى ساقه داراى دمبرگ مىباشد . گلها سنبلهاى ، استوانهاى سفيد يا متمايل به زرد ، ريزوم زردرنگ با بوى مشخص و به دو شكل گرد و دراز عرضه مىشود . نوع گرد به درشتى تخم كبوتر داراى زوائد استوانهاى و پررنگ و به منظور استخراج رنگ مورد توجه مىباشد و به هندى آن را Lokhandi halda مىنامند ، نوع دراز يا استوانهاى به درازاى 7 - 3 و قطر 2 - 1 سانتىمتر ، زياد يا كم پيچيده ، پوست آن نازك و خاكسترىرنگ و مغز آن به رنگ زرد روشن مىباشد و بيشتر از نظر تغذيه مورد توجه است . گياه بومى جنوب شرقى آسيا ، هندوستان ، چين و بهويژه در هند ، چين ، اندونزى و ژامائيكا پرورش داده مىشود و در چين و هند و ژاپن اسانس آن استخراج مىشود . تاريخچه و شناسائى : از زمانهاى بسيار دور در چين و هند از آن استفاده درمانى به عمل مىآيد به چينى آن را Jiang huang به سنسكريت Haridra و در ايران باستان زردچوبگ Zard chubag و به يونانى Chelidonion ناميده شده و اين نام به دو گياه زردچوبه و ماميران اطلاق شده است و ديوسكوريد به ترتيب آنها را Kelidonion megalon و Kelidonion tumikren ناميده است 1 * .