ابو القاسم سلطانى
393
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
ديوسكوريد مىنويسد : ضماد ميوه تازه دردهاى ناشى از بلغم و ورمهاى گرم را تسكين مىدهد و ضماد آن بر ملاج كودكان در ورم مغز ، ورم چشم و نقرس سودمند است به بينى كشيدن افشره پوست ميوه يا بهطور موضعى مخلوط آن با روغن گل سرخ در درد دندان و پخته يا افشره آن با عسل آب و مقدار كمى نطرون ملين است 2 * . رازى ذيل ماده قرع مىنويسد خام آن براى معده زيان دارد شخصى كه آن را نپخته خورده بود دچار سنگينى و سردى معده ، غش ، حالت تهوع و استفراغ گرديد . كدو طبيعت را لينت مىبخشد ، سريعا هضم مىشود ، تشنگى را بر طرف مىكند ولى غذائيت آن كم است . سردى كدو به اشخاص سوداوى مزاج زيان مىرساند . در درد سينه ناشى از حرارت ، سرفه ، عطش ، افسردگى ناشى از صفرا ، سرسام و تب غب 3 * موثر است 4 * و ابن بيطار مىنويسد كه رازى در كتاب دفع مضار اغذيه گويد كه آن سرد است و ايجاد بلغم مىكند و براى گرممزاجان مناسب است اگر آن را با سركه پخته و مصرف نمايند در غلبه صفرا و خون سودمند است . مبتلايان به سرفه و تب بايد آن را با كشك الشعير 5 * ماش پوستكنده ، روغن بادام شيرين مصرف نمايند . كدو در اشخاص سردمزاج و بلغمىمزاج باعث قولنج مىشود . اين اشخاص بايد آن را با روغن زيتون و فلفل مصرف نمايند و پس از خوردن آن شراب صرف تناول نمايند . رازى گويد كه آن شهوت را از بين مىبرد و التهاب معده و كبد را خاموش مىكند 6 * . قرع كدو بود افشره گوشت آن با روغن گل درد گوش و نقرس گرم را تسكين مىدهد ( هروى 7 * ) قرع را به رومى قولوقونثا به سريانى " قرا " به هندى قيرع و قرع يا بس را " دباء " نامند ( ابو ريحان : 8 * ) ، اگر از خوردن كدوى خام به خصوص در نوجوانان و كودكان درد معده عارض گردد درمان آن فقط استفراغ است ( ابن سينا : 9 * ) اگر گلهاى كوچك آن را در خمير داخل كرده و در تنور بگذارند ، كشيدن افشره آن به چشم ، زردى ناشى از صفراء را از بين مىبرد همچنين كشيدن افشره گل آن به چشم در ورم ملتحمه چشم موثر است و سوخته شده پوست آن خونريزى را قطع مىكند . مخلوط آن با سركه ككمك را بر طرف مىكند ( انصارى : 10 * ) . كدو انسداد مجارى را باز مىكند و آشاميدن آب آن ( افشره ) با آب جوجه خروس يا مغز تخم آن در غشى ، تب و مسموميت ناشى از اخلاط بد موثر است . خوردن پوست خشك ميوه در بواسير و خونريزيهاى داخلى و پاشيدن پوست سوخته شده آن در خونريزى ، جراحات ، زخمهاى خورنده و پيشرفتكننده ، زخم آلت تناسلى مرد مفيد مىباشد . مرباى كدو كه با شكر و با عسل تهيه مىشود مقوى مغز و مولد خون صالح و دفعكننده مواد سوداوى مىباشد . آب جوشانده كدو با تمر هندى و شكر جهت تسكين حرارت مغز ، سردرد گرممزاج ، وسواس ، جنون سودمند است . اگر از جوشانده افشره آن به مقدار 150 تا 300 گرم را با عسل و نطرون مخلوط و تناول نمايند ملين و مسهلى معتدل مىباشد و با مغز فلوس ، ترنجبين ، مرباى بنفشه و شراب بنفشه مسهل صفرا و در تبهاى صفراوى و خونى موثر است . از مخلوط گوشت يا افشره كدو با روغن گاو در سوختگيهاى سطحى و با سركه در ككمك مىتوان استفاده كرد .