بوشهر ، برازجان ، يزد ، قزوين و دماوند به صورت وحشى ديده مىشود و در غالب نقاط پرورش داده مىشود . تاريخچه و موارد مصرف آن در طب سنتى : در 1500 سال قبل از ميلاد در مصر قديم مصرف مىشده و در مقبره رامسس دوم ، فرعون مصر ( 1232 ق - م ) اثرات دانه آن ديده شده و در پاپيروس ابرس نام آن آمده است . بقراط دانه آن را جهت بند آوردن اسهال و خوردن برگ آن را براى جلوگيرى از تخمه و آروغ ترش [ بعد از خوردن غذا ] توصيه نموده و آن را خواب‌آور مىدانسته است 1 * پلينى آن را در كورك ، سوختگى ، كفگيرگ * ، چرك گوش ( * ) موثر دانسته است و به يونانى آن را Kornion , Korion مىناميده‌اند ، طبق يك نوشته چينى در 202 قبل از ميلاد چينىها آن را در درد معده ، سرگيجه ، اسهال ، درد دندان و فتق مصرف مىكرده‌اند . به سنسكريت دانه Dhanyak و برگ آن Kustubari ناميده شده و در طب ايورودا در عفونتهاى مربوط به مجارى ادرارى ، ناراحتىهاى پوستى ، سوختگى ، سوءهاضمه و آلرژى ( * ) مصرف مىشود . گشنيز به آشورى Kusibirru ، آرامى Kosbarta و به سريانى Kosbarta ناميده شده و در تورات ( عهد عتيق ) در دو موضع نام آن آمده است 2 * و به زبان پهلوى آن را گشنيج Gashnij مىناميده‌اند . در قرن اول ميلادى ديوسكوريد به‌طور موضعى از برگ آن در باد سرخ ، كهير ( * ) ، جرب ، ورم بيضه ( * ) و جراحات و به شكل خوراكى از دانه آن در كرم اسكاريس استفاده مىكرده است 3 * . خوزى [ پزشك دانشگاه جديشاپور ] پودر برگ آن را براى كم كردن انزال و نيروى شهوانى و ابن ماسويه برگ آن را در التهاب معده اشخاص گرم‌مزاج و خون‌ريزى مفيد دانسته است . من [ رازى ] مىگويم چكاندن افشره گشنيز تازه در بينى خون‌ريزى آن را بند مىآورد . در صرع ، مستى و وجود خلط خونى سودمند است 4 * در آفت ، زخم دهان ، كاليوى 5 * ناشى از صفرا و بلغم ، ضعف معده ، آماس گلو مفيد است . زياده‌روى در مصرف آن به بيمار حالت ديوانگى ، فراموشى ، گرفتگى صدا و سرگيجه عارض شده و بوى گشنيز از بدن مسموم به مشام مىرسد . براى درمان ، مسموم بايد استفراغ نمايد و خوردن زرده تخم‌مرغ نيم برشت با فلفل و نمك و يا مخلوط فلفل با شراب كهنه و دارچين مفيد مىباشد و براى جلوگيرى از فراموشى بايد آن را با آب رازيانه مصرف نمود 6 * . در تهوع ، طپش قلب ، چكه‌چكه آمدن ادرار 7 * و چكاندن افشره برگ آن با شير زنى كه دختر زائيده در چشم در خون‌ريزى چشم 8 * موثر مىباشد 9 * . خوردن 7 مثقال از افشره برگ گياه با شكر مشهى ، منوم و در التهاب ، تشنگى ، تهوع و ليزى معده موثر و ضماد مخلوطى از افشره با سرب سائيده شده و روغن گل در زخم سرطان . دانه آن براى آسم و تنگ نفس زيان دارد و خون قاعدگى را كم مىكند 10 * . چكاندن افشره برگ در چشم هنگام ابتلاى به سرخك از سرايت دانه سرخك به چشم پيشگيرى و زردى چشم را بر طرف مىكند و ضماد برگ گشنيز در رمد [ ورم ملتحمه ] و سلاق [ بلفاريت زخمى ] چشم سودمند مىباشد و مضمضه با افشره برگ سوزش و جوش دهان و خون‌ريزى لثه را بر طرف و لثه را تقويت مىكند . خوردن برگ در سرفه ، تنگ نفس شخص