ابو القاسم سلطانى
222
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
( 4 * ) - اصل حمى دق : حمى دق ، تب دق ، تب استخوانى ، تب لازم ، تب شخص مسلول Hetic fever . ( 5 * ) - قرون السنبل نوعى اكونيت است . ( 6 * ) - اصل يا فوخ ، ملاج ، جاندانه Fontanelle نقطه استخوانى نشدهى فرق سر اطفال كوچك ، محل اتصال درزهاى تاجى و سهمى جمجمه . ( 7 * ) - اصل آبله : آبله در طب سنتى به دو معنى آمده است . منظور از آبله نزد قدما ، تاول ، طاول ، نفطه Blister ( انگليسى ) Vesiculae ( لاتين ) مىباشد و آن جمع شدن آب و سروزيته و خون در ميان برآمدگى ميان بشره و جلد به علت سوختگى يا ضربه يا زخم مىباشد . ولى نزد پزشكان متاخر Variola يا Smallpox مىباشد كه قدما آن را جدرى و امروزه آن را آبله مىناميم . ( 8 * ) - از مخزن الادويه ص 467 - 468 Code - 1508 سليخه Cinnamomum cassia Blume پزشكان سنتى پوست اين درختچه را سليخه ناميده و آن را از انواع دارچين دانستهاند گرچه نام سليخه به پوست اغلب انواع دارچين اطلاق شده ولى اختصاصا پوست اين درخت را سليخه ناميدهاند . ناظم الاطباء مىنويسد " دارچينى چينى ، سليخه ، لورى كاسيا كه درخت آن را لوروس كاسيا ناميدهاند 1 * . لوروس كاسيا يا سينا موموم كاسيا درختى است هميشهسبز از خانواده Lauraceae به درازاى تا 20 متر كه منشاء اوليه آن جنوب شرقى چين بهويژه Canton و Ruangsi و ژاپن مىباشد در ويتنام كوشن شين ، مالابار و جزيره سوند تا ارتفاعات 2000 مترى رويش دارد . برگها بيضوى شكل ، دراز ، چرمى ، متقابل ، روى برگ به رنگ سبز مايل به قرمز و بدون كرك و پشت برگ به رنگ سبز مايل به آبى و كمى كركدار مىباشد . گلها كوچك ، سفيدرنگ و پوست ساقه به رنگ تيره كمى مايل به قرمز ، داراى بوى قوى و معطر ، طعم گرم و تند ، كمى شيرين و لعابى مىباشد . تاريخچه : پوست درخت از زمانهاى بسيار دور در چين و هند مصرف مىشده است به چينى Tien - juh - Kwei و به سنسكريت Gudatvak و Ilavanga ناميده شده است . عبريها آن را مىشناختهاند در تورات 2 * نام آن آمده است به اكدى Qulqullanu ، به آرامى Qillufa و به سريانى Kunnama ناميده شده است . ديوسكوريد ذيل Kassia كه به قسيا معرب شده و حنين معادل آن را به عربى سليخه ثبت نموده مىنويسد : كاسيا گرم و خشك ، زيادكننده پيشاب ، قاعدهآور و قابض مىباشد در تركيب داروهاى چشمى براى زياد كردن نور چشم وارد مىشود ضماد مخلوط آن با عسل جوش غرور 3 * را از بين مىبرد بهطور خوراكى در مارگزيدگى ، ورمهاى داخلى و درد كليه موثر مىباشد . نشستن در آب جوشانده آن تنگى و