ابو القاسم سلطانى
219
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
صفويه منظور از كافور ، كافور بورنئو مىباشد . ولى در مخزن الادويه تاليف سال 1185 هجرى همرى نام كافور چينى آمده است . در قرن سيزدهم ميلادى ماركوپولو جهانگرد معروف كه مدتى در چين و جزاير جنوب شرقى آسيا سياحت كرده است در سفرنامه خود بنام " عجايب " از دو نوع كافور يكى متعلق به جنوب شرقى چين و ديگرى متعلق به سوماترا نام برده است در آن زمان ارزش كافور بورنئو معادل طلا بوده است و حتى در قرن نوزدهم گرانتر از كافور چين بوده است . طبق نوشته مخزن الادويه سه قسم كافور وجود دارد كه برحسب اهميت عبارتند از : 1 - كافور رياحى يا رباحى كه در اثر گرما يا آفتاب نرم و گداخته مىشود 1 * 2 - كافور قيصورى كه آن نيز خالص و كمياب است 2 * 3 - كافور چينى كه قيمت آن ارزانتر مىباشد . خواص درمانى هر سه قسم كافور يكسان مىباشد ولى بهترين همه ، قسم اول مىباشد و كافور چينى از دو قسم ديگر اثر درمانى ضعيفترى را دارد . طبيعت كافور سرد و خشك و در آخر سوم مىباشد و آن مفرح 3 * ، مقوى قلب و مغز است در تب لازم 4 * ، پنومونى ، قرحه ريوى ، اسهال صفراوى ، التهاب كبد و كليه و سوزش ادرار موثر و برطرفكننده تشنگى مىباشد و ابن سينا در ادويه قلبيه نوشته است " كافور قلب و روح را تقويت مىكند در گرممزاج ، گرمى مزاج را به حد اعتدال مىآورد ولى در سردمزاج بايد سردى كافور را با مشك و عنبر و خشكى آن را با روغن سوسن ، گل شببوى زرد ، بنفشه و نرگس تعديل نمود . " كافور پادزهر سموم گرم است و حدود 2 / 1 گرم آن با آب سيب ترش در گزيدگى عقرب و با آب انار و شيره خرفه و برف در مسموميت با قرون سنبل 5 * ، تب لازم و ساير تبهاى حاد سودمند مىباشد . چنانچه كافور را با گلاب ، صندل سفيد و گل فارسى مخلوط و بر پيشانى بمالند سردرد گرم را آرام مىكند . همچنين مخلوط آن با روغن گل و سركه شراب در سردرد ناشى از زيادى صفرا موثر است . اگر كافور را با افشره برگ گشنيز تازه يا افشره برگ مورد يا افشره بارهنگ مخلوط نموده بر پيشانى و ملاج 6 * اطفال بمالند خونريزى از بينى را متوقف مىسازد و اگر 07 / 0 تا 14 / 0 گرم آن را با افشره برگ گشنيز تازه يا سركه و يا افشره برگ مورد و يا با دروج مخلوط كرده به بينى انفيه نمايند خونريزى از بينى را بند مىآورد و با آب برگ كاهو در بيخوابى گرممزاجان موثر مىباشد . كشيدن كافور سائيده شده با سرمه و افشره گشنيز بر پلك ، تاول 7 * چشم را درمان و از پيدايش آن جلوگيرى مىكند . چكاندن قطره مخلوطى از كافور و افشره گشنيز تازه در گوشدرد آن را تسكين مىدهد و از خونريزى مغز جلوگيرى و مضمضه كردن مخلوط آن با گلاب درد دندان را آرام و آفت را درمان مىكند . گرد كافور بهطور موضعى زخمهاى دير درمانپذير را التيام بخشيده ، خونروى آنها را قطع و درد آنها را تسكين مىدهد .