Code - 1491 هندبا Cichorium intybus L . هندباء يا كاسنى گياهى است علفى ، پايا به ارتفاع تا 150 سانتيمتر از خانواده Compositae با ساقه ايستاده ، نازك ، توخالى و شكننده ، داراى شاخه‌هاى دور از هم ، زاويه‌دار با خطوط و شيارهاى طولى كه با قطع ساقه ماده شيرىرنگ با مزه تلخ از آوندهاى شيرابه‌اى آن به خارج ترشح مىشود . برگ‌ها متناوب و پوشيده از تارهاى فراوان ، برگ‌هاى پائين ساقه بيشتر ، بزرگتر و پهن‌تر با تقسيمات عميق و دندانه‌دار و تقسيم انتهائى كه به نوك برگ منتهى مىشود بزرگ مثلثى شكل و نوك دراز كه به سمت زمين برگشته است . هرچه به طرف راس ساقه نزديك مىشويم برگ‌ها كمتر ، كوچكتر و باريكتر و سرنيزه‌اى و بدون دمبرگ مىباشند . گل‌ها كه در ارديبهشت تا شهريورماه از بغل برگ ظاهر مىشوند به رنگ آبى روشن و ندرتا به رنگ صورتى متمايل به سفيد و فاقد دمگل مىباشند . گلبرگ‌ها داراى 5 دندانه و طول هريك از آنها 2 سانتيمتر مىباشد . ريشه مخروطىشكل ، قوى به درازاى 5 / 0 تا 1 متر و به رنگ قهوه‌اى و داراى شيرابه سفيد و تلخ‌مزه مىباشد . موطن اصلى گياه شمال افريقا ، اروپا و شمال و غرب آسيا مىباشد و در محلهاى مرطوب حاشيه مزارع و مراتع ، اراضى باير و كنار جاده‌ها رويش دارد . پراكندگى آن در ايران بسيار وسيع مىباشد و در مازندران ، گيلان ، آذربايجان ، خراسان ، آبادان ، بلوچستان ، اطراف تهران و ساير مناطق رويش دارد . تاريخچه : تاريخ شناخت و استفاده از گياه به زمانهاى بسيار دور مىرسد و در پاپيروس ابرس نام آن آمده است به يونانى Intybos به سريانى انطوبيا Antubiya و به پهلوى كاشنيك و كشنيك مىناميده‌اند . Pliny آن را براى تصفيه خون توصيه نموده است و ديوسكوريد نام Seris را كه معادل آن به عربى سرس و هندبا مىباشد به سه گياه هندبا شامى ، هندبا برى و گياه مورد بحث داده و خواص و اثرات درمانى آنها را يكسان دانسته است و چون گفتار وى در اين مورد ذيل ماده " هندبا شامى " كد 1488 آمده در اينجا از ذكر مجدد خوددارى مىشود 1 * . پزشكان بعدى نيز هر سه گياه را در يك موضع و تحت عنوان هندبا آورده‌اند . رازى در كتاب دفع مضار اغذيه گويد هندبا درد و التهاب معده را آرام و گير مجارى كبد را باز و گرده و مجارى ادرار را تميز مىكند 2 * . به پارسى كسنى است و آن گير مجارى كبد و سپررزا باز مىكند و افشره آن آماس اعضاء درون شكم و ماليدن آن با صندل آماس‌هاى گرم را فرومىنشاند 3 * . در تهوع ناشى از صفرا ، تب مالاريا چهار يك