ابو القاسم سلطانى
207
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
ناگفته نماند كه Culpeper پزشك سنتى انگليس از جوشانده يا افشره برگ بهعنوان سردكننده در گرمى كبد و معده و ساير التهابات ، تومورها و نقرس استفاده مىكرده است 12 * . تركيبات شيميائى : گياه داراى يك ماده تلخ به نام Intybin يا Lactucine lactucopicrin ، گلوكزيد Chichorin و ويتامينهاى B 2 , B 1 , B , A و E و ريشه نيز داراى نيترات و سولفات پتاسيم ، موسيلاژ و ماده تلخ مىباشد . خواص و موارد مصرف : گياه بهعنوان سبزى خوردن و بهويژه به صورت سالاد مصرف مىشود . در ليبى ، سوريه و هند از برگ بهعنوان محرك اشتها ، ضد نفخ ، ضد رماتيسم و از ريشه بهعنوان تونيك ، نرمكننده و خلطآور در موارد برونشيت مزمن ، سوءهاضمه و تب و از گياه كامل به صورت جوشانده 50 در هزار در يرقان و خيز عمومى انساج و از دانهها مخلوط با مغز دانه خربزه بهعنوان ديورتيك استفاده سنتى به عمل مىآيد . دانه سرخ شده مخلوط با قهوه به جاى قهوه كاسنى فرانسوى Chicoree cafe مصرف مىشود . امروزه گياه را به عربى هندباء و به فارسى انديو و كاسنى سالادى مىنامند . ( 1 * ) - سريس برى ، هندبا برى ، طرخشقوق ، اسنان الاسد Taraxacum officinale Weber ( 2 * ) - بقريس معرب از Pikridos يونانى مىباشد ابو ريحان اين واژه را به بكريديا معرب نموده است . ( 3 * ) - قيخوريون معرب از Kikhorion يونانى ( 4 * ) - گياه مورد بحث با نام علمى كه در صدر آمده است ( 5 * ) - منظور Cichorium intybus L . ، هندبا ، هندبا بستانى ، كاسنى مىباشد ( 6 * ) - مانند سوختگيها و التهابات ( 7 * ) - تت دياسقوريدوس م 2 - ص 200 ش 132 ( 8 * ) - از اين جمله چنين مستفاد مىشود كه واژه هندبا ( بدون پسوند بستانى ) در كتب منظور نوع Intybus مىباشد . ( 9 * ) - جامع مفردات ابن بيطار ، ج 4 ص 198 ( 10 * ) - اين جمله نيز مىرساند كه منظور از كاسنى ( بدون داشتن پسوند ) نوع Intybus مىباشد . ( 11 * ) - اختيارات بديعى 451 ( 12 * ) - Culpeper's complete herbal , W . foulsham , co , LTD , London . P : 132