ابو القاسم سلطانى
143
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
تركيبات شيميائى : گياه داراى موادى مانند كنىسين ، كاروتين ، پتاس ، منيزى ، اسيد فسفريك و ريشه گلوكزيدى به نام سانتورئين Centauerine و گل داراى ماده منعقدكننده شير مىباشد . خواص درمانى : كنىسين خاصيت پائينآورنده تبهاى متناوب را دارد از اين جهت گياه از طريق داخل در درمان مالاريا و از خارج جوشانده آن در نرمى استخوان و بيماريهاى جلدى مورد مصرف دارد . Code - 1351 گل گندم زرد Centaurea Solstitialis L . گياهى است يك ساله ، ايستاده با شاخههاى سخت و پوشيده از كرك به ارتفاع 60 - 30 سانتيمتر از خانواده Compositae ، برگهاى قاعده ساقه داراى تقسيمات زياد و برگهاى بالائى عموما باريك و بدون تقسيم مىباشند . كاپيتولها كه در ارديبهشت و خردادماه ظاهر مىشوند منحصرا از گلهاى لولهاى زرد تشكيل شدهاند . ميوه به صورت فندقه كوچك ، بيضوى و سياهرنگ مىباشد . محل رويش گياه در ايران بين مهاباد و سردشت ، اروميه ، سلماس ، دشت مغان ، اردبيل ، ارسباران ، همدان ، بين خرمآباد و بروجرد ، اطراف رودهن ، قزوين ، كرج و ساير مناطق در مزارع يونجه و شبدر و اراضى باير مىباشد . گياه در آذربايجان " سارى تيكان " در بختيارى " ساده تيكان " در لاهيجان " تيف گل " و تشى تلى ناميده مىشود . تركيبات شيميائى : گياه داراى كنىسين Cnicine ، اسيد كالسىتراپيك Acide calcitrapic و يك ماده تلخ مىباشد . خواص درمانى : از گل گياه بهعنوان تببر بهويژه در تبهاى متناوب استفاده مىشود . ريشه گياه مقوى مىباشد . در پاكستان گياه را برهام دندى ناميده و براى آن اثر تصفيهكننده خون قائل مىباشند . Code - 1353 قنطوريون صغير Centaurium minus Moench گياهى است يكساله يا دوساله از خانواده Gentianaceae داراى ساقه چهار پهلو ، ايستاده به بلندى 15 تا 40 سانتيمتر ، در بالا ساقه بهطور دوتائى منشعب و با زاويهاى كوچك به طرف بالا رشد مىكند . برگها متقابل ، به رنگ سبز مايل زرد ، براق ، در پائين ساقه گروهى به فرم طوقى ، بيضىشكل ، داراى دمبرگ و 5 رگبرگ مشخص ، قاعده پهنك باريك و انتها نوكتيز به درازاى 30 - 10 و پهناى 10 - 5 ميليمتر ، برگهاى بالاى ساقه كوچكتر و بدون دمبرگ مىباشند .