ابو القاسم سلطانى

131

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

خواص و موارد مصرف درمانى : صمغ قابض و در ناراحتى روده و ضعف و ناتوانى جنسى و برگ‌هاى جوان نرم‌كننده و ميوه نارس قابض و ضد التهاب جلدى و ريشه مدر ، قىآور و ضد اسپاسم مىباشد . در هند شيره ريشه درخت در سوزاك و اسهال و در ليبى در بيمارى قند مصرف سنتى دارد . Code - 1333 مال كنگنى Celastrus paniculatus Willd از جنس Celastrus از خانواده Celastraceae انواع C . scadens L كه در امريكا C . senegalensis Lam كه در نواحى مختلف افريقا و احتمالا در سيستان ، و C . panculata Willd كه در هند رويش دارد و به خصوص نوع اخير كه در هند مال گنگنى ناميده مىشود داراى ارزش درمانى مىباشند . تاريخچه و موارد مصرف مال گنگنى : گياه از ازمنه بسيار قديم در هند شناخته شده و به سانسكريتى آن را Kanguni مىناميده‌اند قديمىترين كتاب پارسى كه شرح آن آمده كتاب مخزن الادويه مىباشد كه خلاصه آن چنين است : مال كنگنى نام تخم نبات هندى است نبات آن به قامت انسان و به گياه ارزن شباهت دارد ولى ساقه آن قوىتر و برگ و خوشه آن بزرگتر و دانه آن به اندازه ارزن كمى دراز ، سه‌پهلو ، سرخ و تيره‌رنگ و مغز آن سفيد و هر چند دانه آن در غلافى خشن قرار دارند و طعم آن تند مىباشد طبيعت آن در سوم گرم و در دوم خشك است خوردن دانه آن مغز را تقويت و قوه حافظه و ذهن را زياد مىنمايد . در درد مفاصل ، نقرس ، سياتيك 1 * ، درد قسمت خلفى استخوان لگن 2 * ، تنگى نفس ، ضعف معده ، كبد و ضعف باه و به بينى كشيدن پودر دانه در خواب‌آلودگى يا كوماى سبك 3 * موثر مىباشد و ماليدن روغن دانه آن در فالج ، لقوه ، رعشه و ضعف نيروى جنسى تا آن اندازه موثر است كه درمان‌كننده اشخاص عنين مىباشد . خوردن دانه آن چنين است كه در روز اول يك دانه ، روز دوم 2 دانه و روز سوم 3 دانه و به همين ترتيب روزى يك دانه اضافه مىنمايند و بستگى به ضعف و شدت بيمارى دوره درمان از 7 روز تا 100 روز متغير مىباشد . دارو را يك دفعه قطع نمىنمايند بلكه برعكس روزى يك عدد كم مىنمايند 4 * . موارد مصرف درمانى امروز : در هند از روغن دانه‌ها براى افزايش هوش و ازدياد حافظه و بيمارى برىبرى و از جوشانده دانه‌ها در رماتيسم ، نقرس ، فالج و جذام استفاده درمانى به عمل مىآيد . ( 1 * ) - اصل : عرق النساء ، عرق النسا يا نساء النسى يا سياتيك كه به پارسى آن را كجوك و كهنكو مىناميده اند . فرانسوى Sciatique انگليسى Sciatica ( 2 * ) - اصل ، ورك به زيرنويس كد 452 همين مجموعه مراجعه شود