ابو القاسم سلطانى
132
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
( 3 * ) - اصل : ليثرغس Lethargos ( 4 * ) - تلخيص از مخزن الادويه صفحه 526 با عنوان مال كنگنى Code - 1337 گل تاج خروس Celosia cristata L . گياهى است يك ساله به بلندى 60 - 40 سانتيمتر از خانواده Amarantaceae داراى برگهاى بيضوى نوك تيز ، گل بزرگ داراى لايههاى متعدد و پيچيده به رنگ قرمز مخملى و تخمهاى سياهرنگ و ريز كه بومى افريقا و مناطق گرم آسيا مىباشد و در بيشتر مناطق گرم و در ايران بهعنوان گل زينتى كشت مىگردد . تركيبات شيميائى : گياه حاوى بتائين ، آنتوسيانين ، آلكالوئيد و اسيد اكزاليك مىباشد . موارد مصرف : از گلها در موارد اسهال خونى ، بواسير ، خونريزى ، ترشح عادت ماهيانه ، ناتوانى جنسى و كرامپ عضلانى و از شاخههاى سبز به صورت ضماد براى التيام دادن زخمها ، تحليل ورم و رفع التهاب ، بيماريهاى برىبرى و پلاكر استفاده سنتى به عمل مىآيد . تخم گل داراى ويتامين C مىباشد و در اسكوربوت ، اختلالات خونى ، بيماريهاى چشم و بالاخره از رنگ سرخ گل براى فراوردههاى آرايشى استفاده مىشود . گياه را به عربى عرف الديك ، جل احمر ، قطيفه و در سوريه ذيل ثعلب و به پارسى گل حلوا ، گل تاج خروس و زلف عروسان مىنامند . Code - 1339 ميس Celtis australis L . درختى است زيبا از خانواده Urticaceae تا ارتفاع 25 متر كه قطر آن گاهى از يك متر تجاوز مىنمايد . شاخهها باريك و متعدد ، برگها خشن به درازاى 15 - 5 سانتيمتر ، تخممرغى شكل نامتقارن ، دندانهدار ، نوكتيز ، سطح فوقانى برگ زبر به رنگ سبز تيره ، سطح تحتانى كركدار ، گلهاى كوچك ، منفرد به رنگ سفيد مايل به سبز داراى دمگل دراز ، ميوه كوچك ، گوشتدار و پس از رسيدن به رنگ قهوهاى تيره ، خوراكى ، خوشطعم و معطر . هسته شبيه به گيلاس درخت داراى مادهاى زردرنگ است كه در رنگرزى از آن استفاده مىشود . منشاء اوليه درخت منطقه مديترانه و جنوب غربى آسيا مىباشد و امروزه در نواحى شمالى افريقا و برخى مناطق آمريكاى شمالى به صورت بومى درآمده است . محل رويش اين درخت در ايران بندر گز ، مينودشت ، راميان ، جنوب چالوس ، دره هراز ، لاهيجان ، بندر انزلى و سواحل درياى خزر مىباشد .