ابو القاسم سلطانى

71

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

گفته است كه آن بندآورنده اسهال و استفراغ است . . . ( ترجمه از حاوى جلد 21 - 8 ) . صهاربخت گفته است كه آن داروى هندى است و خوزى گفته است قثاء برى هندى است و در كتاب چهار نام آمده است كه آن مانند ميوه كبر است و تلخ و قابض مىباشد . . . ( تت صيدنه ع 91 ) . . . صيادله غزنين گويند كه آن انجير آدم است . . . ( ترجمه صيدنه ش 146 ) . بل ، هندى [ سندهشار هندى ] گويد كه آن قثاء هندى و مانند خيار كبر مىباشد مزه آن تلخ ، قابض و مقوى احشاء است در صلابت [ Preternatural hardness ] عصب و بيماريهاى سرد مانند فالج و لقوه موثر است معده را گرم مىكند و در استفراغ سودمند است و بندآورنده اسهال و از بين‌برنده نفخ است ( ترجمه از قانون عب 271 ) . بل و شل دو نوع مىباشند كه از نظر اثرات يكى مىباشند . . . ( شرح اسماء م - 57 ) . بل قثاء هندى است . . . ( تذكره 83 ) . بل به لغت هندى اسم خيار هنديست . . . بزرگتر از خيار كبر . . . و مستعمل تخم اوست . با جوارشات جهت تحليل رياح بواسير و غير آن نافع و قابض طبع و مبهمى و بخور او جهت بواسير بسيار نافع . . . ( تحفه 54 ) . يذقه درخت بل است ( تحفه 265 ، فرهنگ مخزن ) . . . صاحب مخزن مىنويسد قسمت گوشتى آن را چون با گوشت بپزند گوشت به زودى مىپزد . . . ( مخزن 150 ) ، در پاكستان به نام Belgiri موسوم و در تصلب شرائين به كار مىرود ميوه آن خوراكى و هضم‌كننده غذا مىباشد ، برگ تازه گياه قابض و تب‌بر مىباشد براى آن اثر ضد ديابت نيز ذكر شده است . مقدار خوراك دانه در طب سنتى 5 / 2 تا 5 گرم بوده است . محل رويش گياه در بنگال هند و در ايران در بلوچستان گزارش شده است . Code - 168 حشيشة المعزه Aegopodium podagraria L گياهى است از تيره جعفرى ، علفى ، چند ساله به ارتفاع 5 / 0 تا 1 متر كه دانه آن را در نقرس و له‌شده گياه را جهت التيام زخمها و درد رماتيسم مصرف مىنمايند . همچنين گياه اثر مدر و رفع ورم و التهاب را دارد . Code - 171 پشموك Aerva lanata Juss گياهى است از تيره آمارانتاسه به ارتفاع تا يك متر كه در نواحى مركزى هند ، آفريقا ، سيلان و عربستان مىرويد وجود آن در ايران در كرمان گزارش شده است ( فلور ايران - جلد 4 - 1107 ) . كليه قسمتهاى گياه اثر مدر دارد و از ريشه آن در طب عوام به عنوان آرام‌بخش و رفع سردرد استفاده مىشود . Code - 173 شاه‌بلوط هندى Aesculus hippocastanum L درختى است به ارتفاع تا 25 متر و از اولين درختانى است كه برگ و گل آن در بهار ظاهر مىشود و منظره زيبائى را به آن مىدهد . منشاء اوليه آن را هندوستان و بالكان ذكر نموده‌اند :