ابو القاسم سلطانى
67
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
Code - 144 باوباب Adansonia digitata L درختى است به ارتفاع 4 - 5 متر كه در سودان تا 20 متر و ريشه آن در اطراف ساقه تا فاصله 150 متر و در عمق زمين تا 10 متر مىرسد . در سودان ، سنگال ، ماداگاسكار و حبشه رويش دارد . برگ و جوانههاى درخت به مصرف تغذيه بوميان مىرسد و از آن آرد خوراكى تهيه مىشود . از مغز دانه ميوه ماده چربى به دست مىآيد كه به مصرف تغذيه و تهيه صابون مىرسد . پوست ساقه درخت تببر و داراى مادهاى به نام آدانسونين است و به عنوان قابض معده و در التهاب رماتيسم مفصلى ، آسم و اسهال مورد استفاده قرار مىگيرد . به عربى آن را بوباب ، حب القرود ، خبز القرود ( نام ميوه ) ، قطن حريرى و در سودان به نام العماره ناميده مىشود . Code - 145 صندل احمر Adenanthera pavonina L درخت كوچكى است كه در هند ، فيليپين و بعضى از نواحى چين مىرويد و از برگهاى آن براى درمان رماتيسم استفاده مىشود . Code - 150 ادهاتوده Adhatoda vasica Nees گياهى است به صورت بوته پرپشت به بلندى تا 3 متر كه در مالايا ، هند و سيلان مىرويد و پرورش نيز مىدهند قسمت مورد استفاده آن سرشاخهها ، گل ، برگ ، ريشه به تنهائى يا بهطور كامل است . گياه حاوى الكالوئيدى بنام وزى سين Vasicine است كه تلخ و بدون بو مىباشد همچنين داراى اسانس ، چربى ، رزين ، اسيد ادهتوديك Adhatodic acid ، قند ، صمغ و يك ماده رنگى است از برگ ، ريشه و گل آن در سرماخوردگى ، سرفه ، برنشيت و خلط و از عصاره برگ گياه در اسهال و ديسانترى و در آسم به صورت بخور استفاده مىشود . بهطور موضعى ضماد برگ آن در رماتيسم مفصلى و ورم موثر است برگ آن اثر آنتىبيوتيكى بر روى باسيل Tubercle دارد . ضد جرب و ضدعفونىكننده و رافع انگلهاى روده مىباشد . مقدار خوراك عصاره روان 1 - 4 گرم در روز مىباشد . Code - 151 پر سياوشان ( هروى ) Adiantum capillus veneris L اديانطن ، اديانطن كه آن را فولوتريخن [ صحيح Poly trichon ] نيز مىنامند گياهى است كه برگ آن مانند گشنيز دندانهدار و شاخههاى آن بسيار باريك به اندازه يك وجب بدون ساقه و ميوه و داراى ريشهاى است كه در پزشكى مصرف ندارد . خوردن جوشانده آن در آسم ، يرقان ، درد طحال ، سختى دفع پيشاب