ابو القاسم سلطانى

68

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

موثر مىباشد . خردكننده سنگ كليه و بندآورنده اسهال است . خوردن آن با شراب در گزيدگى حشرات و مار و جارى شدن مواد زائد بسوى معده سودمند است زيادكننده خون قاعدگى و خارج‌كننده جفت و خون نفاس است ، در داء الثعلب [ Alopecie ] باعث روياندن مو مىشود . خاكستر آن در خنازير Scrofula و نخاله سرشوره ، پوسته‌ريزى سر Dandruff موثر است تركيبى از لادن ، پر سياوش ، روغن مورد ، روغن سوسن ، زوفا و شراب از ريزش مو جلوگيرى مىكند . شستشوى موى سر با جوشانده مخلوط گياهان فوق هنگامى كه با شراب و خاكستر مخلوط شود همان اثر را دارد . . . ( ترجمه از كتاب دياسقوريدوس 353 ) . اديانطن ، شعر الجنان و برشياوشان است ( اصطفن و حنين ) . پرسياوشان ، بر سر چاهها و اندر ميان رودها به كرفس ماند . . . خلطهاى غليظ را بيرون افكند چون اندر شش و سينه آن خلط گرد آمده باشد . . . و ناسور را نيز كه در چشم بود [ ناسور چشم - ناصور چشم Lacrymal fistula ] ( ابنيه 56 ) . اخوينى در درمان ورم مثانه و بند آمدن ادرار مىنويسد " علاج وى بكيرذ بشيزه خيارچنبر . . . تخم خيار ، تخم خربزه بىپوست . . . تخم كرفس و برساوسان . . . ( هدايه المتعلمين 503 ) . پرسياوشان . . . بولس و اطيوس و ابن سرابيون گويند پرسياوشان نباتى است كه عرب او را شعر الجبار گويند و جبريل [ جبريل بن بخت يشوع ] گويد منبت او در سايه‌ها بود و آب چاهها و چشمه‌ها و چاههاى آب . . . و برگ او به كرفس ماند و از برگ كرفس تندتر بود . . . و بعضى جاها او را كرفس ديو گويند . . . ( صيدنه ترجمه جلد 1 - ش 121 ) . شعر الجبار [ در اصل شعر الجياد ] ، پرسياوشان ، پرسياوش كه آن شعر الجن ، لحيه الحمار و كزبرهء البئر است ( از صيدنه عربى 400 ) . در غرب چشم [ التهاب كيسه اشكى چشم - Anchilops ] گاز گرفتن سگ هار موثر است . . . ( از قانون ابن سينا عب 274 ) كزبرهء البير ، شعر الغول ، شعر الجبار . . . سانقه . . . ( شرح اسماء م - 182 ) . پرسياوشان . . . شعر الجبار [ اصل شعر الجبال است كه غلط مىباشد در نسخه خطى كتابخانه شخصى شعر الجبار آمده كه صحيح است ] . شعر الارض . . . ساق الاسود و صيف اسود . . . و آن شعر الغول است و به پارسى پرسياوشان گويند . . . ( اختيارات 56 ) . برشاوشان . . . آن كزبرهء البير ، شعر الجبار . . . شعر الارض ، شعر الكلاب . . . است ( تت تذكره 70 ) . جعدهء القنا كزبرهء البئر است ( تذكره 106 ) . پرسياوشان . . . عوام سنبل نامند . . . ( تحفه 45 ، سبع الارض ، شعر الخنازير ، كثير الشعر مترادف با پرسياوشان ( تحفه به ترتيب 143 ، 165 ، 216 ) . پرسياوشان . . . فرانسه كاپيلر ، لاتين آديانتوم يونانى پوليتريكون . . . ( پزشكىنامه 215 ) . شعر الارض ، شعر الخنزير ، كزبرهء البير ، شعر الجبار ، شعر الكلاب ، برشاوشان ، پرسياوش Adiantum capillus veneris L ( شليمر 16 ، هوپر 81 ، معجم المصور 19 ، معجم الطبى 353 ، معجم الاعشاب 289 ) . Code - 153 كربزهء البير المسيكيه Adiantum tenerum Sw گياهى است بسيار معطر كه اثر درمانى آن مانند پرسياوشان است و در مكزيك و آنتيل مىرويد .