ابو القاسم سلطانى

276

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

برگ : برگ‌ها مدر و قاعده‌آور بوده و سائيده آن با عسل سرفه را آرام مىكند . خوردن 60 / 0 گرم آن برطرف‌كننده انسداد كيسه صفرا مىباشد و چنانچه برگ‌هاى تازه‌روئيده را در آب خوب مالش داده سپس صاف نموده بنوشند در خلط خونى موثر مىباشد و ضماد با خاكستر برگ در خارش ، گال ، زخمهاى چركدار و ضماد برگ تازه جهت باد سرخ و آماس‌هاى گرم سودمند است . ريزوم : از ريزوم تازه كه كوبيده شده باشد به صورت ضماد براى خارج كردن خار و اجسام خارجى از گوشت بدن و از ضماد مخلوط آن با سركه براى آرام كردن درد كمر ، درد عصب و سياتيك و از خاكستر ريزوم براى كچلى ، جرم دندان و خون‌ريزى لثه مىتوان استفاده نمود ، به‌طور موضعى سوخته‌شده مخلوط ريزوم و پوست به‌طور برابر با حنا موجب رويانيدن ، طويل شدن و تقويت مو مىگردد و پاشيدن گرد پوست نيمرس از خون‌ريزى اعضاء جلوگيرى مىنمايد . تركيبات شيميائى : گياه حاوى يك آلكالوئيد به نام گرامين يا دوناكسين C 11 H 14 N 2 كه ايندل آلكليل آمين Indol alkylamine است ، دوناكسارين C 13 H 16 O 2 N 2 Donaxarine ، رزين ، املاح پتاسيم و كلسيم مىباشد . قسمت مورد استفاده گياه ، برگ‌ها و بويژه ريزوم گياه مىباشد كه به صورت قطعاتى به طول 15 تا 20 سانتيمتر با ظاهرى نامنظم ، خشن ، به رنگ زرد مايل به خاكسترى ، شفاف و اسفنجى با بريدگيهائى مارپيچى مىباشد . در داروسازى آنها را قطعه‌قطعه كرده به صورت صفحاتى به ضخامت 3 تا 4 ميليمتر در معرض استفاده قرار مىدهد كه طعمى شيرين شكرى داشته و فاقد بو مىباشد . موارد مصرف درمانى امروزى : از ريزومها به عنوان كاهش‌دهنده شير در موارد لزوم استفاده مىشود ريزومها مدر و قاعده‌آور و معرق مىباشند كه براى اين منظور از دم‌كرده يا جوشانده 20 در هزار استفاده مىشود . از جوشانده ريشه در استعمال خارج براى جلوگيرى از ريزش موى سر استفاده به عمل مىآيد . اين گياه در كتب طب سنتى زير عنوان قصب آمده است كه اين گياه يكى از انواع قصب مىباشد كه خواص درمانى آنها را يكى دانسته‌اند . گياه امروزه به اسامى غاب رومى ، غاب بلدى ، قصب ، قصب اليمن و در سوريه باسامى قصب زل ، زل ، بوص ، غاب هندى و در ليبى به نام غاب و به پارسى نى ، نى هندى و قميش و به آذرى قاميش ناميده مىشود . ( 1 * ) - اصل : قعفور ، بلبوس ، بصل الزيز ، زىزى Muscari comosum ( L . ) Miller