ابو القاسم سلطانى
275
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
( 1 * ) - قالامن ناسطوس ( Arudo nastos ( Kalamos nastos كه قصب النبل ناميده مىشود . ( 2 * ) - قالامن ثيلس ، تباشير هندى Saccharum ravennae ( L . ) Murray ( 3 * ) - قالامن سورنغياس . Arundo fistularis L ( 4 * ) - قالامن ذونقش ، غاب رومى ، غاب بلدى Arundo donax L ( 5 * ) - قالامن فرغميطس . Phragmites australis ( Cav . ) Trin . Ex . Steud - Arundo phragmites L ( 6 * ) - در اصل قعضور ، زىزى ، بلبوس ، بصل الزيز Muscari comosum ( L . ) Miller ( 7 * ) - در كتاب الحاوى با قصب الذريره يكجا آمده است ( 8 * ) - منظور Juncus regidus Desf يا Juncus maritinus Lam مىباشد ( 9 * ) - خيزران يا بامبو Bambusa bamos Drus - Arundo bambos ( 10 * ) - بياض العين يا سفيدى چشم لكه سفيد روى قرنيه Leukoma Code - 665 غاب بلدى Arundo donax L گياهى است پايا به بلندى 3 تا 6 متر داراى ريزوم متورم و رونده از خانواده Gramineae با ساقه راست ، ايستاده ، ستبر و سخت ، استوانهاى ، بندبند و توخالى ، برگها دراز به طول 30 تا 60 سانتيمتر كه در قاعده قلبىشكل و در رأس نوكتيز ، در حاشيه خشن و زبر و بدون دمبرگ و سبزرنگ غباردار مىباشند . گلها مجتمع خوشهاى سبزرنگ و كوچك و در انتهاى ساقه ظاهر مىشوند . طول اين خوشهها تا 50 سانتيمتر مىرسد . گياه در زمينهاى خاك شن و مرطوب اغلب در كنار جريانهاى آب ، اطراف باغهاى نواحى معتدل اروپا در منطقه مديترانه و در ايران نيز به حالت خودرو مىرويد . تاريخچه و موارد مصرف درمانى آن در طب سنتى : اقسام نى را به سريانى قنا Qena و به يونانى Kalamos مىناميدهاند . ديوسكوريد ذيل Kalamos كه حنين آن را به قالامن معرب نموده است 5 قسم قالامن را ذكر كرده كه گياه مورد بحث را با نام قالامن ذونقش ( معرب شده توسط حنين ) مشخص نموده است وى مىنويسد : نوع ذونقش كه ستبر و توخالى است و در كنار جويبارها مىرويد ضماد ريشه آن به تنهائى و يا با بلبوس 1 * خارجكننده خار ، پيكان ، بقاياى تكههاى تير و نى از درون گوشت بدن مىباشد . ضماد آن با سركه درد عصب را آرام مىكند ، ضماد كوبيده برگ تازه آن در باد سرخ آماسهاى گرم و مخلوط آن با سركه در طاسى سر موثر مىباشد . داخل شدن گل آن در گوش موجب كرى مىگردد ( ترجمه از دياسقوريدوس م 1 - ش 92 ص 58 ) . بهطور كلى موارد مصرف درمانى آن توسط پزشكان سنتى ايران به شرح زير مىباشد . شكوفههاى گياه به صورت ضماد پادزهر نيش كژدم است .