ابو القاسم سلطانى

269

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

هيستريهاى عصبى و صرع مىدانند و به‌طور كلى مصارف درمانى آن همان مواردى است كه در طب سنتى آمده است . اشكال داروئى : 1 - گرد ريشه 2 تا 4 گرم در صرع و اختلالات عصبى ، براى رفع مزه تلخ آن مىتوان با 2 برابر وزن آن قند مخلوط نموده يك قاشق قهوه‌خورى 4 مرتبه در روز مصرف نمود . 2 - دم‌كرده 10 تا 15 در هزار سرشاخه‌هاى گلدار به مقدار سه فنجان در روز براى باز شدن خون قاعدگى كه معمولا از ده روز قبل از موعد شروع مىنمايند . 3 - جوشانده 1 قاشق مرباخورى در 100 ميلىليتر آب 3 مرتبه در روز به عنوان سداتيف قبل از غذا و براى دفع انگل 2 برابر آن حدود 2 قاشق مرباخورى مصرف مىشود . 4 - تنطور 1 تا 4 ميلىليتر 3 بار در روز . 5 - در استعمال خارجى 2 تا 3 مشت گياه تازه را در وان آب گرم ريخته در موارد قطع قاعدگى ، خستگى اعضاء و دردهاى رماتيسمى در آن مىنشينند . رويش آن در ايران : هرزه ويل ، گرگان ، بندر گز ، جنوب رضائيه ، رامسر . گياه را امروزه به عربى شويلا ، عبق الراعى ، سويلاء ، برنجاسف ( معرب از بيرنجاسپ پارسى ) و به پارسى برنجاسف ، برنجاسپ ، بيرنجاسپ ، بشنيز ، بشنيزه نيز ناميده شده است . احتياط : مصرف دارو بايد تحت نظر پزشك باشد ، در دوران باردارى مصرف غير مجاز است . ( 1 * ) - قيصوم ( قيصوم انثى ) Achillea santolina را نيز به هندى برنجاسف ناميده‌اند درحالىكه قيصوم با برنجاسف مشهور در فارسى فرق دارد به‌طورىكه در كتب تذكره ، تحفه و مخزن به اين امر اشاره شده است در كتاب تحفه آمده است : برنجاسف غير قيصوم است چه قيصوم شبيه است به افسنتين . . . و اكثر اطباء و عشابين مشوش ذكر كرده‌اند و هر دو را يك چيز دانسته‌اند بعضى صفات قيصوم را در برنجاسف و صفات او را در قيصوم مذكور ساخته‌اند ( تحفه 45 ) ( 2 * ) - مسك الجن به گياه جعده صغير يا مريم‌نخودى Teucrium polium نيز گفته شده است . ( 3 * ) - اين واژه در اصل فرج مىباشد ولى در آثار مولفين بعدى قروح آمده است .