ابو القاسم سلطانى

268

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

بهتر است [ بخور دادن با آن ] از بسته شدن بينى جلوگيرى و براى زكام سودمند است ، نشستن در آب حاصل از پختن آن در آماس و سختى رحم موثر مىباشد ( تت قانون عب 267 ) . برنجاسف شواصرا و مسك الجن 2 * است به يونانى ارطاماسيا و از انواع قيصوم است ( شرح اسماء م - 63 ) . غافقى گويد نوعى از برنجاسف كه گل زرد دارد از نوع سفيد گل بهتر است و در سرگيجه موثر است و اگر آن را بسوزانند و خاكستر آن را بر زخم واژن 3 * به‌پاشند آن را خشك مىنمايد و خوردن آن با عسل كشنده كرم و كرم كدو مىباشد ( تت جامع مفردات ج 1 - 86 ) . ضماد آن درد سينه را آرام مىكند ( تذكره 70 ) ، به پارسى بوى مادران نامند ضماد آن در سختى زايمان ، تقويت مغز و آشاميدن خيسانده آن جهت رفع تب ، و به صورت لوسيون و ضماد جهت فروكش كردن آماسها و تسكين درد مصرف مىشود ولى در حين درمان بيمار بايد مبتلا به رودل و امتلاء نباشد و از خوردن غذاهاى چرب پرهيز نمايد . . . ( از تحفه ص 45 و مخزن 136 ) . مقدار خوراك اين گياه را به‌طور جوشانده در تحفه حدود 15 گرم و در فروغ ناصرى 10 گرم و از پودر سرشاخه‌ها 2 تا 4 گرم ( در هيسترى ) آمده است و آن را در اول سوم گرم و خشك مصلح آن را انيسون و جانشين آن را در بيماريهاى مغز بابونج و در ساير امراض افسنتين ذكر نموده‌اند . قسمت مورد استفاده تقريبا كليه قسمتهاى گياه است . برگ‌ها را قبل از گل كردن و گل‌ها و سرشاخه‌هاى گلدار را هنگام شكوفه كردن ريشه و ريزوم را در پائيز چيده و خشك مىنمايند . هنگام گل كردن گياه معمولا در ماه‌هاى تير و مرداد است . تركيبات شيميائى : سرشاخه‌هاى گلدار حاوى موسيلاژ ، رزين ، قند ، اينولين ، و ولگارين ، فلاونوئيد ، مشتقات كومارين ، Bitosterol ، املاح معدنى و 20 / 0 درصد اسانس مىباشد كه مركب از Linolol , a - pinene , Borneol , 1 - 8 cineole , Myrcene , Linalul acetat , Nerol - . b - tujone , و برگ‌ها داراى ويتامينهاى C , B 2 , B 1 مىباشند . خواص درمانى : محرك ، مقوى تلخ ، مقوى اعصاب ، قاعده‌آور ، ضد انگل ، ضد تشنج ( آنتىاسپاسموديك ) . موارد مصرف درمانى : به عنوان يك محرك به‌طور اعم براى سوءهاضمه توصيه مىشود همچنين اختلالات جريان خون ، دير كرد عادت ماهيانه و اختلالات آن ، دردهاى ناشى از عادت ماهانه و حالات صرعىشكل دختران هنگام بلوغ ، سرگيجه مورد استفاده مىباشد و به‌طور كلى يك داروى رحمى شناخته شده است همچنين برنجاسف يكى از بهترين داروهاى ضد انگل بخصوص براى اسكاريس و اكسيور مىباشد در حالات دپرسيون موثر و فشار هيجانى را كم مىكند . مولفين آلمانى ريشه آن را يك سداتيف و تنظيم‌كننده