ابو القاسم سلطانى
208
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
تفاوت كه ريشه آن متورم و مانند شلغم مىباشد و به صورت خام و پخته آن را مىخورند . آن را كرفس شلغمى ، كرفس تربى ، كرفس ريشه و به آذرى شلغمى كرويزى گويند . تركيبات شيميائى : گياه حاوى اسانس ، آپهئين ، كولين ، آسپاراژين ، تيروزين ، اسيد گلوتاميك ، برگاپتن ، سدانوليد ، ويتامينهاى A , B , C و E و نيز املاح معدنى نظير سديم ، پتاسيم ، كلسيم ، منيزيم ، منگنز ، آهن ، مس و يد مىباشد . از طريق خوراكى گياه در موارد ضعف عمومى ، اغتشاش اعمال بدن بواسطه خستگيهاى پىدرپى ، نارسائى سورنال ، خنازير ، ناتوانى جنسى ، كمى ترشح ادرار ، نقرس ، رماتيسم ، سنگ كليه ، عفونت دستگاه تنفسى ، يرقان ، چاقى و پرخونى مصرف مىگردد . در استعمال خارج از جوشانده 50 در هزار ريشه به صورت لوسيون يا كمپرس ، براى التيام دادن زخمها ، جاى زخم ، سرمازدگى پوست ، زخمهاى دهان ، آنژين و لمباگو استفاده مىشود . در سرمازدگى 250 گرم ريشه شلغمى شكل گياه را در يك ليتر آب به مدت يك ساعت جوشانده پاها را به مدت ده دقيقه در آن فرو مىبرند . در حيوانات باعث سقط جنين مىگردد . Code - 561 كرفس باتلاقى Apium nodiflorum ( L . ) Lag گياهى است چند ساله ، علفى ، خزنده به بلندى 15 تا 40 سانتيمتر كه اغلب همراه بولاغاوتى يا علف چشمه در كنار جويبارها و مردابها مىرويد . برگها از 3 تا 6 جفت برگچه دراز ، بيضىشكل ، دندانهدار و نوك تيز كه به يك برگچه انتهائى ختم مىشود تشكيل مىگردند ، گلها سفيد ، ميوه كوچك و تخممرغى شكل است گياه در غالب نواحى اروپا ، شمال افريقا و آسيا من جمله ايران رويش دارد . در ايران محل رويش آن تبريز ، كرمانشاه ، لرستان و مكران است . قسمت مورد استفاده كليه اندامهاى گياه مىباشد . خواص درمانى : برخى محققين سيسنبريون را كه در كتاب دياسقوريدوس ( م 2 ش 128 ص 199 ) آمده است اين گياه دانستهاند درحالىكه مطالبى كه تحت عنوان سيسنبريون در اين كتاب آمده است كاملا با مطالب مخزن الادويه ذيل حرف الماء يا بولاغاوتى يكى است . كرفس باتلاقى يا بولاغاوتى كاذب ، مدر ، نيروبخش و قاعدهآور مىباشد . از آن براى دفع رسوبات ادرارى و سنگهاى كليوى و بيماريهاى پوستى استفاده مىشود و مانند علف چشمه در سالاد مورد استفاده قرار مىدهند ولى از آنجا كه گياه داراى الكالوئيد سمى است از مصرف زياد آن بايد خوددارى نمود .