ابو القاسم سلطانى
205
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
مىكند تخم ، برگ و تمام اندامهاى كرفس براى پالايش گرده ، مثانه و زهدان سودمند است . ريشه آن شكم را لينت مىبخشد . كرفس را در داروهاى تركيبى پادزهر وارد مىكنند شخص مسموم اگر آش كرفس و عدس بخورد با استفراغ سم را خارج مىكند ولى براى عقربزدگى نه تنها سودى ندارد بلكه كار درمان را مشكل مىسازد . . . ( قانون عب كتاب ثانى 345 ) . شريف گويد مخلوط كوبيده كرفس و عسل براى درد ورك 9 * بسيار سودمند است غافقى گويد ماليدن كوبيده برگ كرفس در حمام براى خارش بسيار سودمند است ( جامع مفردات ج 4 - 53 ) . مطبوخ 2 الى 3 مثقال از بيخ او محلل صلابت طحال و كبد است و بيست مثقال از شيره برگ او رافع نوائب [ تب نوبه ] و دهن معطر [ اسانس ] تخم كرفس و سفوف [ گرد ] تخم آن مفيد است در قولنج بطنى و وجع معده . . . ( فروغ ناصرى 494 ) . تركيبات شيميائى : گياه حاوى آپىئين Apiin ، آپىژنين ، گلوتامين ، مانيت ، اينوزيت ، آسپاراژين ، كولين ، اسيدهاى چرب به ويژه اسيد پتروسلينيك و ميوهها حاوى 2 تا 3 درصد اسانس است كه در تركيب آن د - ليمونن ، دى هيدروكارون وجود دارد همچنين ميوهها حاوى سلينن Selinen ، سانتالل Santalol ، سدانوليد Sedanolide ، سدانه نوليد Sedanenolide ، كومارين ، و فلاونوئيدهاى Apiin و آپىژنين Apigenin و اسيدهاى چرب مىباشد . خواص درمانى : دانهها مدر ، ضد ورم ، ضد نفخ ، ضد اسپاسم و مسكن عصبى ، شيرافزا و برگ و ريشه مدر دكلرانت ، مشهى ، هضمكننده غذا ، صفرابر ، مقوى ، ضد آسم و خلطآور مىباشند . خاصيت زياد كردن پيشاب مربوط به ايندريد سدانوليك و سدانوليد است كه با املاح پتاسيم و آسپاراژين به اين گياه خاصيت يك مدر قوى را مىدهد و از بند آمدن ادرار كه در نتيجه آن ورم بوجود مىآيد جلوگيرى نموده ناراحتىهاى رماتيسمى و آرتريتيك و بعضى از ناراحتىهاى عصبى را بر طرف مىنمايد لذا از دانهها به عنوان مدر ، ضدعفونىكننده مجارى ادرار و در رماتيسم ، آرتريت ، نقرس بويژه در آرتريت روماتوئيد مخصوصا هنگامى كه بادپرسيون همراه باشد استفاده مىشود . در رماتيسم اگر آن را با شبدر باتلاقى يا اطريفل 10 * مخلوط نمايند اثر درمانى آن بيشتر مىشود ، بعضى معتقدند كه كرفس بافتهاى آسيبديده كبد را ترميم مىنمايد . از ريشه و برگ نيز در كمبود ترشح ادرار ، خيز عمومى انساج ، آسيت ، آلبومينورى ، سنگهاى كليوى ، برونشيت مزمن و آسم استفاده درمانى به عمل مىآيد . در استعمال خارجى از برگها به شكل ضماد در آدنيتها ، زخمهاى ناشى از ضعف و سرمازدگى پوست استفاده مىشود .