ابو القاسم سلطانى
206
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
اسانس كرفس كه بر اثر تقطير بخار آب بر ميوه ( دانه ) كرفس نبطى يا پرورشى به دست مىآيد و به نام اسانس سلرى در بازار تجارت عرضه مىگردد در آرتريت ، نقرس ، رماتيسم ، نفخ ، سختى بلع غذا ، سوء هاضمه ، احتقان كبد ، يرقان ، وقفه يا عدم جريان عادت ماهانه زنان ( غير از موارد آبستنى و يائسگى ) ، اختلالات غدهاى ، سيستيت ، كم شدن ترشح شير ، سياتيك و دردهاى عصبى استفاده مىشود . از هر 100 گرم ميوه حدود 2 تا 3 گرم اسانس به دست مىآيد اين اسانس حاوى ليمونن 60 درصد ، آپيول ، سلينن ، سانتالل ، سدانوليد ، اسيد سدانوليك مىباشد . اسانس سلرى به عنوان ماده معطر براى ساختن صابون ، پاككنندهها ، مواد آرايشى و در غذاها به عنوان چاشنى و در نوشابههاى معمولى و الكلى به كار مىرود . اسانس سلرى ، سمى نبوده و اثر تحريككنندگى ندارد . موارد منع مصرف : مصرف آن در دوران شيردهى غير مجاز است . اشكال داروئى : 1 - دمكرده دانه : يك قاشق قهوهخورى ميوه ( دانه ) براى يك فنجان آب جوش در روز براى هضم غذا بعد از غذا مصرف مىشود 2 - تنطور دانه : نصف يا يك قاشق مرباخورى سه بار در روز 3 - الكلاتور : يك قاشق قهوهخورى در روز در موارد كمبود ترشح ادرار و نفريت مزمن 4 - دمكرده برگ : دمكرده يك قاشق سوپخورى از برگ براى يك فنجان كه در موارد احتقان كبد و به عنوان صفرابر مصرف مىشود . 5 - جوشانده برگ : يك مشت ( حدود 30 گرم ) از برگ در يك ليتر آب به مدت 5 دقيقه جوشانده و به عنوان تببر و در موارد آلبومينورى ، كمبود ترشح ادرار بويژه اگر علت قلبى داشته باشد يك فنجان قبل از غذا 6 - شيرابه برگهاى تازه به مقدار 30 تا 60 گرم در موارد كمبود ترشح ادرار و به مقدار بيشتر تا 200 گرم در تبهاى نوبهاى و به صورت غرغره براى بر طرف كردن عوارض اسكوربوت 7 - جوشانده ريشه : جوشانده 30 در هزار ريشه در آلبومينوريهاى مزمن و سنگ كليه 8 - شربت پنج ريشه : ريشه كرفس نبطى ، مارچوبه ، رازيانه ، جعفرى ، كوله خاص از هريك 3 گرم در 100 گرم آب جوش وارد نموده و بيست دقيقه دم مىنمايند سپس صاف كرده و دو برابر آن قند اضافه نموده و آنقدر حرارت مىدهند تا به غلظت شربت برسد اين شربت اثر مدر دارد و در آلبومينوريهاى مزمن و سنگ كليه مصرف مىشود 9 - تيزان براى آسم : ريشه كرفس نبطى ، ريشه زنجبيل شامى ، ريشه شيندان ، ريشه باردان ، پر سياوشان از هريك 30 گرم فراسيون ابيض ، زوفا از هريك 3 گرم ميوه ( دانه ) رازيانه 15 گرم در يك ليتر آب به مدت 3 دقيقه جوشانده در طى روز به دفعات مصرف مىنمايند .